Tarih ve Arkeoloji: 2023 Yılında Yaşananlar
Tarihin derinliklerine göz attığımızda, 2000 yılından sonra arkeolojik buluntuların sayısının hızla arttığını gözlemliyoruz. Bu yıl, yeni keşiflerle sevindiğimiz, ancak tarihi eserlerde yaşanan tahribatlarla üzüldüğümüz bir yıl olarak kayıtlara geçti. Yakın zamanda gazetemizde yaptığımız haberlerle gündeme getirdiğimiz antik kentlere yönelik tahribatları siz değerli okuyucularımız için derledik. Unutmadık, takipteyiz demek için, unutulmasın diye.
Anemurium Antik Kenti’nde Tahribat
Mersin’in Anamur ilçesindeki Anemurium antik kenti, bir süredir restorasyon ve çevre düzenlemesi gerekçesiyle ziyarete kapalıydı. Ancak, bu süreçte antik kentin içine usulsüz bir beton yapı inşa edildiği bilgisi gündeme geldi. Hatta bu yapıya kat çıkıldığı da iddialar arasında. Antik kentin içinde yer alan bu yapı, gelen tepkilere rağmen bir kısmı söküldü. Bölgedeki kaynaklardan alınan bilgiye göre, inşaat firması işçileri yapının üst kısmını söküp götürürken, kalanı branda ile kapatıldı. Kurul onayının bulunmadığı ve kazı başkanının bu yapıya izin verdiği hala tartışma konusu.
Beşparmak Dağları’nda Tehlike
Aydın sınırları içinde yer alan Beşparmak Dağları, Muğla ili Milas ilçesinden devam eden bir bölge olup, arkeolojik ve jeolojik değerleri ile tanınmaktadır. Burası, kaya resimleri ve doğal güzellikleri ile ülkemizin ve dünyanın nadir kültürel miras alanlarından biridir. Ancak, son yıllarda artan taş ocakları sayısı, bu eşsiz kültürel hazineyi yok olma tehlikesi ile karşı karşıya bırakmaktadır.
Patara Antik Kenti’nde Gelişmeler
2024 yılı için “Patara yılı” ilan edilmesine rağmen, bu antik kentte tahribatlar dur durak bilmiyor. 2008’de kazı alanı olarak koruma altına alınacakken, düşük yoğunluklu yapı izni verilmesiyle Patara, ikinci konut ve villaların inşaat alanına dönüştü. 2023 yılında ise 800’ün üzerinde ikinci konut inşaatının yapılması, bu tarihi alanın içinde tarihe ihanet anlamına geliyor.
Antakya’nın Tarihi Sorumluluğu
Son depremlerle büyük zarar gören kadim Antakya, tarihi sorumluluk açısından büyük bir yük taşımaktadır. Orta hasarlı binalar da dahil edildiğinde, Antakya’nın yüzde doksanı yıkılmış durumdadır. 5 Nisan 2023 tarihinde alınan Cumhurbaşkanı Kararı ile Hatay ilinin Antakya ilçesindeki tarihi kent merkezi, riskli alan ilan edilmiştir. Ancak, bu özel statüye rağmen, Antakya kimliğinin korunmasında projelerde sorunlar yaşanıyor.
Karahan Tepe Kazılarında Önemli Buluntular
2024 yılının kazı buluntularıyla ilgili arkeolog Nezih Başgelen, “Bu yıl en heyecan verici keşiflerden biri, Karahan Tepe kazılarında yer alan ‘BF yapısı’ olarak adlandırılan alanda keşfedilen yangın tabakası içinde, hayvan ve geometrik motiflerle süslenmiş diyorit taş kaplar, tabaklar, batonlar, figürinler ve boncuklardan oluşan birçok eserin in situ olarak ele geçirilmesidir. Bunun yanı sıra, taban üzerinde kurban sunusu olabilecek kurt çeneleri, leopar, akbaba ve tilki kemikleri ile iyi korunmuş ocaklar ve devasa yaban sığırı kafatasları yanında bir yırtıcı heykelinin bulunması, Neolitik dönem açısından çok çarpıcı arkeolojik bulgular arasında yer alıyor.” dedi.
Yeni Keşifler
- Karacasu ilçesindeki Aphrodisias antik kentinde, Yunan mitolojisinde tanrıların kralı olarak bilinen Zeus’un 66 cm yüksekliğinde bir mermer başı keşfedildi. MS 2. ila 3. yüzyıla tarihlenen bu mermer baş, tapınağın bitki örtüsünün temizlenmesi sırasında bulundu.
- Konya’daki Çatalhöyük’te bu yıl yapılan kazılarda, tahrip olmuş fırın çevresinde buğday, arpa ve bezelye tohumlarıyla birlikte, mayalanmış ekmek kalıntısı tespit edildi.
- Antalya’nın Kumluca ilçesi açıklarında yapılan sualtı kazılarında, Girit-Minos Uygarlığı’na ait 3 bin 600 yıllık bir tunç hançer keşfedildi. Bu hançerin Girit’ten gelen bir tekneyle bağlantılı olduğu düşünülüyor.
- Van’daki Garibin Tepe’deki kazılarda, Urartulara ait yaklaşık bir tonluk bazalt heykel bulundu. Bu heykelin tanrısal ya da kral figürü olabileceği düşünülüyor.
- Kırıkkale’deki Büklükale’deki kazı çalışmaları sırasında Hitit Kralı II. Tuthaliya’ya ait çivi yazılı bir tablet deşifre edildi. Bu tablet, Hitit İmparatorluğu’nun karşılaştığı yabancı istilayı anlatıyor.
- Mardin’deki Boncuklu Tarla’da yaklaşık 11 bin yıllık mezar alanlarında, piercing olarak kullanılmış 100’den fazla süs eşyası keşfedildi. Bu bulgular, vücut delinmesine dair en eski kanıtları sunuyor.
