Dünya’da Hava Kirliliği Sorunu
Yeni bir araştırma, Dünya’nın büyük bir bölümünün sağlıksız hava kirliliği seviyelerine maruz kaldığını ortaya koydu. Hava kalitesi izleme platformu IQAir’in verilerine göre, şehirlerin yalnızca %17’si, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) belirlediği hava kirliliği standartlarını karşılıyor. Üstelik 2024 yılı itibarıyla, ülkelerin %91’i güvenli olmayan hava kirliliği seviyelerine sahip durumda.
En kirli havaya sahip ülkeler arasında Çad, Kongo, Bangladeş, Pakistan ve Hindistan öne çıkıyor. Özellikle Hindistan, en kirli hava sahip olan dokuz şehrin altısına ev sahipliği yapmasıyla dikkat çekiyor. Hindistan’ın kuzeydoğusunda bulunan Byrnihat kasabası, Dünya’nın en kirli havasına sahip yerleşim yeri olarak tespit edildi. Uzmanlar, bu istatistiklerin bile durumun ciddiyetini tam olarak yansıtamadığını belirtiyor. Zira, birçok bölgede hava kirliliğini doğru bir şekilde takip edebilecek teknolojik altyapı eksikliği söz konusu.
IQAir’in Küresel CEO’su Frank Hammes, bu duruma dikkat çekerek, “Hava kirliliği, insan sağlığı ve çevresel sürdürülebilirlik için kritik bir tehdit oluşturuyor. Ancak çoğu insan bu tehlikenin farkında bile değil,” diyor.
Hava Kirliliği Haritasının Önemi
IQAir’in araştırması, 138 ülkedeki 40.000 hava kalitesi takip istasyonundan toplanan verilerle, en kirli ve en temiz şehirlerin detaylı bir haritasını oluşturdu. Bu interaktif haritaya internet üzerinden ulaşmak mümkün. Kullanıcılar, bulundukları şehirlerdeki hava kirliliği seviyelerini kolaylıkla görebiliyorlar.
DSÖ’nün kılavuzlarına göre, PM2.5 olarak bilinen ince partiküllerin 5µg/m³’ü aşan seviyeleri, kamu sağlığı açısından ciddi riskler taşımaktadır. Bu düzeyler, solunum yolu hastalıklarından kansere kadar birçok sağlık sorununa yol açabilir. Her yıl yaklaşık yedi milyon insanın, güvenli sınırların üzerindeki hava kirliliği nedeniyle yaşamını yitirdiği tahmin edilmektedir. Hava kirliliğinin en yoğun olduğu şehirler, özellikle Güney ve Orta Asya bölgelerinde bulunmaktadır.
Bununla birlikte, dünyanın daha temiz bölgeleri de dikkat çekiyor. Okyanusya, şehirlerinin %57’sinin DSÖ standartlarını karşıladığı bir bölge olarak en temiz hava kategorisine giriyor. Ayrıca, Güneydoğu Asya’daki birçok şehir, 2023 – 2024 yılları arasında hava kirliliği seviyelerinde belirgin bir azalma göstermiş durumda.
Hava Kalitesinin İyileştiği Şehirler
Bazı şehirler, sıkı düzenlemelerle hava kalitesini iyileştirmeyi başardı. Örneğin, Güney Kore’deki Seul, Çin’deki Pekin ve Polonya’daki Rybnik, araç emisyonları, enerji santralleri ve sanayi kaynaklı kirliliği azaltma çabalarıyla öne çıkıyor. Ancak bu olumlu gelişmelere rağmen, Dünya’nın büyük bir bölümü hâlâ kirli havayla mücadele etmektedir.
Greenpeace International’dan kıdemli hava kalitesi bilimcisi Aidan Farrow, bu durumu bir uyarı niteliğinde değerlendirerek, “Dünya Hava Kalitesi Raporu, emisyonların azaltılması için acil ve koordineli uluslararası bir çaba çağrısı olmalıdır,” diyor.
