Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan Irak’a 6 yeni çivi yazılı kil tableti iadesi
Kültür ve Turizm Bakanlığı, eski Akad ve Babil dönemlerine ait, ekonomik, idari ve dini içeriklere sahip toplam altı adet çivi yazısı kil tableti ile ilgili önemli bir adım attı. Bu tarihi eserler, Irak’a iade edilmek üzere Cumhuriyet Müzesi’nde düzenlenen törenle teslim edildi. Törene, Bakan Yardımcısı Gökhan Yazgı ve Irak Ankara Büyükelçisi Majid Abdulreda Hassan Al-Lachmawi katıldı.
Gökhan Yazgı, törende yaptığı konuşmada, Türkiye’nin kültürel mirasa gösterdiği özen ve hassasiyeti, diğer ülkelerin tarihi ve kültürel değerlerine de aynı duyarlılıkta sürdürdüğünü vurguladı. Irak kökenli olduğu bilimsel araştırmalarla tespit edilen bu 6 kil tabletinin, topraklarına iade edilmesi sürecinde Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Irak makamlarıyla yakın işbirliği içinde hareket edildiğini belirtti.
Yazgı, yaptığı açıklamada, “Iraklı yetkililerin sürece büyük bir titizlik ve özenle yaklaştığını, uzman katkılarıyla iadenin sağlandığını” dile getirdi. Ayrıca, bu tabletlerin yaklaşık olarak eski Akad, 3. Ur ve Babil dönemlerine ait olduğunu ve içeriklerinin Güney Irak’taki merkezi yerlerle doğrudan bağlantılı olduğunu belirtti. Tabletlerin, günlük işlemlerden rahip listelerine, değerli eşyaların kaydına kadar geniş bir yelpazede bilgi içerdiğine dikkat çekti.
İade edilen kültürel varlıkların toplam sayısı 97’ye ulaştı
Yazgı, Türkiye’nin UNESCO ve BM Güvenlik Konseyi kararlarıyla uyumlu hareket ettiğini, bu kararların kültürel varlıkların yasa dışı yollarla kaçırılmasına karşı alınmış önemli önlemler olduğunu hatırlattı. Ayrıca, 2010’dan itibaren toplam 97 eserin Irak’a iade edildiğine vurgu yaptı. Bu süreçte, Dışişleri Bakanlığı, Irak makamları, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi ve İstanbul Arkeoloji Müzesi uzmanlarının önemli katkıları olduğunu belirtti ve bu emekleri takdir etti.
Yazgı, bu iadenin yalnızca bir jest değil, aynı zamanda uluslararası hukukun ve kültürel sorumluluğun bir göstergesi olduğunu vurguladı. Ayrıca, bu adımların iki ülke arasındaki dostluk ve karşılıklı saygı ruhunun pekişmesine katkı sağladığını ifade etti.
Irak Büyükelçisi’nin açıklamaları ve kültürel bağlar
Irak Ankara Büyükelçisi Majid Abdulreda Hassan Al-Lachmawi, Türkiye’nin kültürel mirasın korunması ve yasa dışı eser kaçakçılığıyla mücadelede gösterdiği ortak çabaları takdir etti. Eserlerin iadesini, iki ülke arasındaki karşılıklı saygı ve dostluk ruhunun önemli bir göstergesi olarak nitelendirdi. Lachmawi, “Bu kıymetli eserlerin iadesi, sadece Irak’ın tarihi mirasına katkı sağlamakla kalmayıp, iki ülke arasındaki kültürel bağları güçlendirmektedir” dedi.
İçeriğin detayları ve bilimsel değerlendirme
İstanbul Arkeoloji Müzesi uzmanlarının yaptığı bilimsel incelemeler sonucunda, iade edilen eserlerin büyük bölümünün MÖ 24-18. yüzyıllar arasındaki eski Babil, Akad ve 3. Ur dönemlerine ait olduğu tespit edildi. Bu eserler, ekonomik, idari ve dini içeriklere sahip olup, özellikle Sümer alfabesiyle yazılmış tabletler dikkat çekiyor.
MÖ 22-21. yüzyıllara tarihlendirilen ve 3. Ur Dönemi’ne ait olan tablet, Sümer alfabesiyle yazılmış olup, genellikle rahip isimleri ve dini törenlerle ilgili listeler içeriyor. Güney Irak’taki merkezlerle ilişkilendirilmiş, dini ve idari bilgiler barındıran bu tabletler, bölgenin kültürel ve tarihsel yapısını anlamada önemli veriler sunuyor.
Bir diğer tablet ise, MÖ 24-23. yüzyıllarda yaşamış eski Akad dönemine ait olup, koyun ve keçi gibi hayvanların sayımlarını ve bu hayvanlar için yapılan ödemeleri kaydeden iktisadi belge türünde. Ayrıca, MÖ 21. yüzyılın başlarında hüküm sürmüş 3. Ur Dönemi Kralı Ibbi-Sin’e ait bir başka tablet, dönemin idari ve günlük yaşamını yansıtan tipik bir belge olarak değerlendirildi.
Bu eserlerin detaylı analiz ve sınıflandırması, alanında uzman Prof. Dr. Selim Ferruh Adalı tarafından gerçekleştirildi ve eserlerin tarihsel önemine ışık tutuyor.
