İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Türkiyat Uygulama ve Araştırma Merkezi ile Moğolistan Devlet Üniversitesi bünyesindeki Türkoloji Araştırmaları Enstitüsü’nde görev yapan akademisyenler, geçmiş yıllarda Çaldıran Ovası’nda yürüttükleri yüzey araştırmaları sırasında İlhanlı Devleti Hükümdarı Hülagü Han’ın 1260–1265 yıllarında yaptırdığı yazlık saray ve yerleşime ilişkin kalıntılara rastladı. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle bölgede bu yıl ilk kez arkeolojik kazı başlatan Türk ve Moğol arkeologlar, kazılar öncesinde yalnızca Moğolistan’da bilinen figürlü çatı kiremitleri ile çok sayıda seramik parçasını buldu.
Çalışmalarını yoğunlaştıran 18 kişilik uzman ekip, yazlık saray ve şehir kalıntılarının örtüsünü kaldırarak uzun vadeli bir kazı programı yürütmeyi hedefliyor. Moğolistan Cumhurbaşkanı Khurelsukh Ukhnaa’nın Van ziyareti sırasında da bölgede incelemelerde bulunduğu kaydedildi.
Kazı koordinatörü ve İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Şaban Doğan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bölgede yalnızca saray kalıntılarının değil, bir yerleşim yerinin de ortaya çıktığını vurguladı. Hülagü Han’ın bölgede saray inşa ettiği bilgisinin bilindiğini fakat bugüne kadar netleşemediğini söyleyen Doğan, “Buraya, literatürü tarayarak ve Van Müzesi’nde gördüğümüz objelerden hareketle geldik. Bu objeler İlhanlı dönemiyle doğrudan ilişkilendiriliyordu.” dedi.
“BURASI ÇOK KIYMETLİ VERİLER SUNACAK” diye konuşan Doğan, uzun soluklu çalışmalarla yazlık sarayı gün yüzüne çıkarmayı amaçladıklarını belirtti. Projenin iki ülkenin cumhurbaşkanlıkları ve bakanlıkları düzeyinde destek gördüğünü hatırlatan Doğan, çalışmanın Türkiye ile Moğolistan’da aynı ekip tarafından yürütüldüğünü ve her iki ülkede de önemli keşifler elde edildiğini söyledi. Türkiye’de İlhanlı döneme ait mimarinin çok özel örnekleri bulunduğunu fakat bozkır şehir yapısını yansıtan belgelerin sınırlı olduğuna işaret eden Doğan, bu bölgelerin İlhanlı mimarisinin en batı ucunu temsil ettiğini belirtti ve “Buradaki buluntular, Anadolu’daki örneklerle karşılaştırıldığında çok değerli veriler sunacak.” diye ekledi.
“İKİ ÜLKE ARASINDAKİ KÜLTÜREL KÖPRÜYE ÖNEMLİ BİR TUĞLA OLACAK” ifadelerini paylaşan bölgede 2023 yüzey araştıramalarında görev alan Moğolistan İstanbul Başkonsolosu Ankhbayar Danuu ise Hülagü Han’ın 1259’da İran- Suriye seferi öncesinde bu bölgeye saray yaptırma planı olduğunu ve 1260–1265 yılları arasında inşa çalışmalarına başlandığını belirtti. Jeopolitik öneme vurgu yapan Danuu, Suriye harekâtı döneminde İlhanlıların bölgeye gelip askerler topladığını ve kurultaylar yaptığını ifade etti. Ayrıca Moğolistan ile Türkiye’nin kardeş ülke ve akraba topluluklar olarak görüldüğünü söyledi. Danuu, Çaldıran kazılarının rekonstrüksiyonlarla Moğol turistler için yeni bir odak noktası olabileceğini ve iki ülke arasındaki kültürel köprünün güçlenmesine katkı sağlayacağını sözlerine ekledi.
