Yeni Araştırma: M87 Galaksisi ve Beyaz Cüceler Üzerindeki Etkileri
Son zamanlarda Astrophysical Journal‘da yayımlanması planlanan bir çalışma, ışık hızına yakın parçacık ışınlarının yıldız patlamalarına neden olabileceğini öne sürüyor. Bu çalışma, şu anda ön baskı sunucusu arXiv’de yer almakta. Araştırma, yıldızların jetlerin doğrudan yollarında olmasalar bile, bu ışınlara yeterince yakın olduklarını ve bu durumun yıldızların patlamasına yol açtığını ortaya koyuyor.
Çalışmada bahsedilen yıldızlar, kendilerine eşlik eden bir yıldızdan hidrojen alan ve esasen yanmış yıldız kabukları olarak tanımlanabilen beyaz cüceler. Bu cücelerin yüzeyinde yaklaşık iki kilometre kalınlığında bir hidrojen tabakası oluştuğunda, bu tabaka patlayarak yıldızdan ayrılıyor ve bu döngü tekrarlanıyor. Stanford Üniversitesi’nden astrofizikçi Alec Lessing, bu fenomeni tanımlayan çalışmanın baş yazarı olarak, ESA’nın (Avrupa Uzay Ajansı) bir duyurusunda, “Neler olduğunu bilmiyoruz, ancak bu durum oldukça heyecan verici bir bulgu” şeklinde yorumladı.
Çalışmayı yürüten ekip, M87 galaksisindeki 135 nova üzerinde yoğunlaştı. M87, Güneş’in kütlesinin 6,5 milyar katına sahip olan süper kütleli bir kara delik barındırıyor ve 2019’da Event Horizon Telescope Collaboration tarafından doğrudan görüntülenen ilk kara delik olma özelliğini taşıyor. Ekip, M87’nin 3.000 ışık yılı uzunluğundaki plazma jetinin çevresinde, galaksinin diğer bölgelerine kıyasla iki kat daha fazla nova patladığını buldu.
Ayrıca, Hubble Uzay Teleskobu, M87’nin jetini doğrudan görüntülemeyi başardı. Paylaşılan görüntüde bu jet oldukça sakin görünse de, aslında yıldızların patlamasına neden olan, aşırı ısınmış ve ışık hızına yakın hızlarda ilerleyen parçacıklardan oluşan uzun bir kıvrım olarak tanımlanıyor.
Hubble’ın M87’ye ilişkin yeni görüntüleri, Hubble’daki yeni kameralar sayesinde şimdiye kadar çekilmiş en derin görüntüler arasında yer almakta. Ekip, yayınladıkları makalede gözlemlerinin rastgeleliğe bağlanma olasılığının %0,1 ila %1 arasında olduğunu belirtti. Ancak, çoğu gösterge jetin bir şekilde yıldız patlamalarını katalize ettiğini ortaya koyuyor.
Lessing, “Jet, çevredeki bölgelere doğru ilerleyen yıldız sistemlerine bir şekilde etki ediyor. Belki de jet, beyaz cücelerin üzerine bir şekilde hidrojen yakıtı püskürtüyor ve böylece daha sık patlamalarına neden oluyor” dedi. “Ancak bunun fiziksel bir itme olup olmadığı henüz net değil. Jetten yayılan ışığın basıncının etkisi de bir faktör olabilir. Hidrojeni daha hızlı ilettiğinizde, patlamalar daha hızlı gerçekleşir.”
