Sinopale 9: Tükenmeden Önce: Yeni Değerler Evreni
Çağdaş sanat sahnesinde 2006 yılından bu yana düzenlenen Sinopale’nin dokuzuncusu, bu yıl “Tükenmeden Önce: Yeni Değerler Evreni” başlığı altında başladı. 31 Ekim’e kadar sürecek olan bienal, Sinop’ta, belediye, özel şahıslar ve kuruluşlar ile halkın büyük destekleriyle gerçekleştiriliyor. İlk yılından bu yana yerel kültürü ve hafızayı ön plana çıkaran Sinopale, benimsediği “imece usulü sanat” anlayışıyla, Sinop halkını uluslararası bir sanatsal etkinliğin içine dâhil etmeyi başardı. Bu bienal, yerli ve yabancı sanatçıların, küratörlerin ve Sinop halkının ortak bir buluşma, düşünme ve üretme alanı haline geldi.
Bu yıl ekoloji, döngüsellik ve sürdürülebilirlik temalarına odaklanan bienalin eş-küratörlüğünü Melike Bayık, Deniz Erbaş, İpek Sur, Nil İlkbaşaran ve Hal Kolektif üstleniyor. Sanatçılar, 23 Eylül’de Sinop’a gelerek üretim süreçlerine başladılar. Ortaya çıkan eserler, 11 Ekim’de Sinop’un çeşitli kamu alanlarında ve sahil boyunca sergilendi. Sinopale 9, sanatın dönüştürücü gücünü sürdürülebilirlik ve döngüsel yaklaşımlar çerçevesinde ele alarak; dünyada yaşanan dönüşümlerin farkına varmamızı sağlayacak diyaloglar geliştirmeyi amaçlıyor.
Üretim Süreci ve Sanatçıların Sinop ile Bağlantısı
Melike Bayık: Sinopale, sanat üretiminin kentin içinde yapıldığı bir bienal modeli ile öne çıkıyor. Sanatçılar, yerel halk ile etkileşim içinde, kente odaklı çalışmalar gerçekleştiriyor. Tüm eserler, Sinop’ta katılımcılarla işbirliği ve dayanışma içinde hazırlanıyor. Sanatçılar, Sinop’un doğası ve kültürü ile temas ederek eserlerini oluşturuyor.
Nil İlkbaşaran: Sanatçılar, Sinop’ta Hal binasını ve avlusunu bienal üretim merkezi olarak kullanıyor. Burada oluşan fikirler, şehre yayılıyor ve uygulamaları için gerekli altyapıya ulaşıyor. Kolektif üretim atölyeleri, farklı yaş gruplarından katılımcılarla sürüyor. Bu süreç, hem sanatçılar hem de Sinop halkı için son derece değerli.
Hal Kolektif: Üretim süreci oldukça verimli ve heyecan verici. Hem yerel hem de uluslararası sanatçılar, Sinop’un kültürel, sosyal ve doğal yapısıyla ilgileniyor. Yabancı sanatçılar, Sinop’a gelmeden önce şehrin tarihi ve coğrafyası hakkında bilgi sahibi oluyorlar. Ancak en büyük etkileşim, şehre geldikten sonra başlıyor. Sanatçılar, yerel halk ile etkileşime girerek Sinop’u keşfetme fırsatı buluyor ve bu, eserlerine yansıyor. Özellikle “Yerinde ve Birlikte” projesine katılan sanatçılar, Sinop’un atık envanterini inceleyerek özgün tasarımlar oluşturuyorlar.
İpek Sur: Üretim süreci, diyaloglara dayalı ve ilham verici bir şekilde ilerliyor. Sanatçılar, Sinopale ekibiyle ve şehirle kurdukları etkileşimler sayesinde, kendi konfor alanlarının dışına çıkarak yerel ve zamansal bağlamda işler üretiyorlar. Bu süreç, onların yöntemlerini daha organik bir hale getiriyor ve derinlemesine bir araştırma fırsatı sunuyor. Her iş, spontane bir koreografi gibi kendi içinde gelişiyor ve bu da “anda olma” egzersizi gibi bir deneyim yaratıyor.
Tema Belirleme Süreci
“Tükenmeden Önce: Yeni Değerler Evreni” teması nasıl belirlendi? Bu başlığın seçimi sırasında yaşanan tartışmalar nasıldı?
Nil İlkbaşaran: Bienal ekibi ve küratörler, içerik açısından temsil edebilecek başlık önerileri üzerinde düşündüler. Sonuçta, geniş katılımlı bir oylama ile “Yeni Değerler Evreni” başlığı seçildi. Bu tema, kültürel ve çevresel değerlerimizi yeniden düşünmeye davet ediyor.
Melike Bayık: Başlık, her küratörün aktarmak istediği kavramsal anlatıların bir araya gelmesiyle oluştu. Bienalin genel çatısı olsa da, her ekip kendi anlatısına odaklandı ve başlık bu çerçevede şekillendi.
Hal Kolektif: Temanın belirlenmesi, derin tartışmalar ve düşünme süreçlerinin sonucuydu. İnsanlık olarak doğaya ve birbirimize karşı sorumluluklarımızı sorgulama aşamasına geldik. Bu yılın teması, sürdürülebilir bir geleceğin inşası gerektiğini vurguluyor. Sanatın, derin krizleri görünür kılma ve yeni değerler inşa etme gücüne inanıyoruz.
İpek Sur: Sinopale’nin ilk toplantısının ardından, tematik olarak nereye gitmek istediğimiz netleşti. Her küratör, deneyimlerinden yola çıkarak farklı temaları masaya koydu. Tartışmalar, yalnızca sorular sormakla kalmadı, aynı zamanda bu sorulara derinlemesine yanıtlar arama odaklı oldu. Nihayetinde, bu süreç bizi ortak bir zeminde buluşturdu ve “Tükenmeden Önce: Yeni Değerler Evreni” başlığı oluştu.
Dört Ana Mekân
Bienalde Sinop’un kamusal alanlarının kullanımı nasıldı? Sinoplular nerelerde bienal ile karşılaşacaklar?
Melike Bayık: Bienalin dört ana mekânı bulunuyor: Sinop Tarihi Cezaevi, Buzhane, Tershane Bölgesi ve Hal. Bu yapılar, bienal sanatçıların eserlerine ev sahipliği yapacak. Kamusal alanlarda da eserler sergilenecek, böylece Sinoplular, sanatla günlük yaşamlarında karşılaşabilecekler.
İpek Sur: Mekânların seçimi, uzaktan gerçekleştirildi. Ancak her sanatçı ve eser için yapılan yerleştirmeler, içeriklere uygun bir şekilde düşünülerek yapıldı. Mekânların fiziksel özellikleri kadar, duygusal ve tarihsel potansiyelleri de dikkate alındı.
Hal Kolektif: Sinopale, Sinop’un birçok kamusal alanında izleyiciyle buluşacak. Sinop’un sokakları, meydanları ve tarihi yapıları, bienalin bir parçası haline gelecek. Sinoplular, günlük yaşamlarının bir parçası olan yerlerde sanat eserleriyle karşılaşacaklar.
Özgürleştirici Bir Deneyim
Sinopale, “birlikte üretmeyi”, “birlikte çalışmayı” öncelikleyen ve paylaşımcı bir sanat üretimi modeline sahip bir bienal. Bu durumun olumlu yanları neler? Sanatçılar bu bienalden nasıl hislerle ayrılıyorlar?
Melike Bayık: Birlikte çalışmak, günümüzün önemli konularından biri. Sinopale, 2004 yılından bu yana dayanışma modelini sürdürüyor. Bu paylaşımcı yaklaşım, katılımcı ve kamusal bir paydaşlık yaratarak öğretici bir modele dönüşüyor.
Hal Kolektif: Sinopale’nin en güçlü yanlarından biri, organizasyonu kendi altyapısını kullanarak gerçekleştirmesi. Bu, katılımcıların birbirine destek olduğu, üretim sürecini sahiplendiği benzersiz bir atmosfer yaratıyor.
İpek Sur: Sanatçılar ve küratörler için akışa bırakmak, oldukça zorlu bir süreç. Ancak bu paylaşım ve dayanışma üzerine kurulu sistem, Sinopale’nin samimi bir yerden geldiğini kanıtlıyor. Bu, katılımcılar için özgürleştirici ve anlamlı bir deneyim sunuyor.
Yan Etkinlikler
Bienal kapsamında yapılacak yan etkinlikler hakkında bilgi verebilir misiniz? Hangi etkinlikleri takip etmeyi planlıyorsunuz?
Hal Kolektif: Bienal süresince atölye çalışmaları, paneller, film gösterimleri ve halkla etkileşimli projeler gibi birçok yan etkinlik düzenlenecek. “Yerinde ve Birlikte” projesi kapsamında geri dönüşüm ve sürdürülebilir üretim temalı atölyeler gerçekleştireceğiz. Ayrıca, yerel sanatçılarla uluslararası sanatçıların buluşacağı etkinlikleri takip etmeyi planlıyoruz. Bu etkinlikler, Sinopale’nin çok katmanlı yapısını daha da zenginleştirecek.
Tüm programı Sinopale’nin Instagram hesabından takip edebilirsiniz.
