Kilezdere Kemer Köprüsü: Tarihi ve Mimari Önemi
Kocaeli’nin Başiskele ile İzmit ilçeleri arasında yer alan Salim Dervişoğlu Caddesi üzerindeki Kilezdere Kemer Köprüsü, 16. yüzyılda Osmanlı döneminde inşa edilmiş önemli bir tarihi yapıdır. Bu köprü, mimari detayları ve ticari hareketliliğe sağladığı katkılarla öne çıkmaktadır. III. Murad’ın annesi Nurbanu Sultan’a yakınlığıyla bilinen hayırsever Canfeda Hatun tarafından yaptırılmıştır. Adını, Yuvacık Barajı’na su sağlayan ve halk arasında “Kilezdere” adıyla anılan Kirazdere’den almaktadır.
Orijinal Yerinden 50 Metre İleriye Taşındı
1998 yılında İzmit kent içi demiryolu çalışmaları sırasında, köprü orijinal yerinden sökülerek yaklaşık 50 metre ileriye taşınmıştır. Günümüzde araç trafiğine kapalı olan Kilezdere Kemer Köprüsü, tarihi ve mimari yapısıyla ziyaretçilerin ilgisini çekmeye devam etmektedir. Araştırmacı-yazar Emin Öztürk, köprünün geçmişi hakkında şunları ifade etmiştir: “Kilezdere Kemer Köprüsü, Osmanlı sarayında Kethüda unvanıyla tanınan ve haremde önemli görevler üstlenen Canfeda Hatun tarafından inşa edilmiştir. Hayır işlerine büyük destek veren Canfeda Hatun, İstanbul ve İzmit’te bu köprü gibi birçok değerli eseri geride bırakmıştır.”
Ticari Hareketliliğe Büyük Katkı Sağladı
Köprünün, inşa edildiği dönemde ticari hareketliliğe önemli katkılar sağladığını belirten Öztürk, “Halk arasında ‘Kemer Köprü’ olarak bilinen bu yapı, Osmanlı dönemi ticaret yollarının ayrılmaz bir parçasıydı. Ünlü minyatür sanatçısı Matrakçı Nasuh’un eserlerinde 3 büyük ve 6 küçük gözlü olarak tasvir edilen köprü, bu minyatürler sayesinde günümüze ulaşan önemli bir görsel belgedir,” ifadelerini kullandı.
Dayanıklılık için Yapısal Farklılıklar
Köprünün gözlerinin yükseklik ve genişlik bakımından farklılık gösterdiğine dikkat çeken Öztürk, “Bu yapısal detaylar, köprünün dayanıklılığını artırmak ve altından geçen akıntının hızına göre suyun yönlendirilmesini sağlamak amacıyla tasarlanmıştır. Köprünün üst kısmı 57 metre uzunluğunda ve 5 metre genişliğindedir; bu da o dönemde hem araç hem de yaya geçişleri için yeterli bir genişlik sunduğunu göstermektedir,” dedi. Emin Öztürk, 1998 yılında gerçekleştirilen taşınma işlemi sonrasında günümüzde araç trafiğine kapalı olan Kilezdere Kemer Köprüsü’nün, Osmanlı dönemine ait değerli bir miras olarak varlığını sürdürdüğünü vurgulamıştır.
