Tarihçe
Türkiye’nin Artvin iline bağlı Sarp Köyü ile Gürcistan’da bulunan Sarpi Köyü, tarihi süreçte önemli bir yere sahiptir. Bir zamanlar tek bir köy olan bu yerleşim alanı, 1921 yılında Türkiye-Sovyetler Birliği sınırının belirlenmesiyle ikiye bölünmüştür. Karadeniz kıyısındaki bu tarihi köylerde yaşananlar, sınırların ötesinde bir kardeşlik hikayesini barındırmaktadır.
Sarp Köyü, Artvin’in Kemalpaşa ilçesine bağlı olup, 1835 tarihli Arhavi Nüfus Defterinde “Sarp” adıyla kaydedilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından köy, Çarlık Rusyası sınırları içerisine dahil olmuştur. 1918-1921 yılları arasında, Demokratik Gürcistan Cumhuriyeti’nin sınırları içinde yer alan köy, 1921 Moskova Antlaşması ile Türkiye-Sovyetler Birliği sınırlarının belirlenmesi sırasında ikiye ayrılmıştır. Bu süreçte Sarp Deresi, sınır olarak referans alınmıştır.
İletişim ve Ayrılık Süreci
Köyün bölünmesiyle birlikte aynı ailenin bireyleri, farklı ülkelerde yaşamak zorunda kalmışlardır. 1921’den 1937’ye kadar köylüler, Pasavan belgesiyle sınırın diğer tarafına geçebiliyorlardı. Ancak, 1937 yılında Türkiye ve Sovyetler Birliği arasındaki ilişkilerin kötüleşmesiyle köyler arasındaki iletişim tamamen kopmuştur. Bu dönemde Sarp Deresi’nin iki tarafına 2.5-3 metre yüksekliğinde teller çekilmiş ve her iki tarafa üçer gözetleme kulesi yerleştirilmiştir. Ayrıca, sınırın Sovyet tarafında, ayak izlerini tespit etmek amacıyla iz tarlası oluşturulmuştur. Köyler arasındaki iletişim yasağı, 1988 yılına kadar devam etmiştir.
Sarp Sınır Kapısı
Türkiye ve Gürcistan arasında ilişkileri yeniden canlandıran önemli bir adım, 1989 yılında açılan Sarp Sınır Kapısı olmuştur. Bu kapı, yalnızca ticaret ve ulaşım açısından değil, aynı zamanda kültürel bağların yeniden kurulması açısından da büyük bir öneme sahiptir. Sarp Sınır Kapısı, iki köyün adını taşırken, aynı zamanda iki ülke arasında bir köprü işlevi görmektedir.
İdari Değişiklikler
1928 Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Hopa kazasına bağlı Kemalpaşa nahiyesinde yer alan Sarp, 1935 nüfus sayımında Çoruh vilayeti sınırları içinde kaydedilmiş ve bu tarihte nüfusu 428 kişi olarak belirlenmiştir. 2017 yılında Hopa’dan ayrılarak, yeni kurulan Kemalpaşa ilçesine bağlanmıştır. Sarp ve Sarpi köyleri, sınırlarla ayrılmış olsalar da ortak tarihi ve kültürel geçmişleriyle hâlâ birbirine bağlıdır.
Karadeniz kıyısında yer alan bu köyler, hem doğal güzellikleri hem de tarihi hikayeleriyle bölgeye ayrı bir anlam katmaktadır. Sarp ve Sarpi, iki millet arasında bir bağ olmayı sürdürüyor ve bu bağ, nesiller boyu devam etmektedir.
