Gürcistan’da Keşfedilen Antik Taş Tablet
Gürcistan’ın Dmanisi bölgesinde yerel balıkçılar tarafından bulunan bir taş tablet, daha önce hiç görülmemiş bir dilde yazılmış gizemli bir yazıt içermektedir. Araştırmacılar, bu eşsiz metnin ne zaman ve kim tarafından kazındığı konusunda kesin bir bilgiye sahip olmasalar da, muhtemelen Geç Tunç Çağı veya Erken Demir Çağı’na ait olduğunu öngörmektedirler.
Tablet, balıkçıların 2021 sonbaharında Bashplemi Gölü’nde gerçekleştirdikleri bir keşif sırasında bulundu. Balıkçılar, tabletin yüzeyindeki kiri temizlemek için demir bir çivi kullandılar ve bu işlem sırasında oluşan çizikler, yazıtın bütünlüğüne zarar vermemiş gibi görünmektedir. Tabletin antik bir eser olduğu anlaşıldıktan sonra, araştırmacılar, yazının kimler tarafından yazıldığını ve hangi dile ait olduğunu anlamak için birçok eski dille karşılaştırmalar gerçekleştirdiler. Ancak, çalışmanın yazarları, “Bashplemi yazıtı, genel olarak bizim bildiğimiz hiçbir yazıyı tekrarlamıyor” diyerek, kullanılan sembollerin çoğunun Orta Doğu yazıtlarıyla ve Hindistan, Mısır, Batı İberya gibi coğrafi olarak uzak bölgelerde bulunan yazıtlarla benzerlikler taşıdığını vurguluyorlar.
Yeni Bir Alfabe Mümkün mü?
Araştırmacılar, kitap boyutundaki tablette toplamda 60 karakterin bulunduğunu ve bunların 39’unun benzersiz semboller olduğunu tespit ettiler. Bu durum, tabletin tamamen yeni bir alfabenin temsilcisi olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Metnin yedi satıra veya kayda bölünmüş olarak düzenlendiği düşünülüyor ve yatay olarak okunması gerektiği varsayılıyor; ancak metnin sağdan sola mı yoksa soldan sağa mı okunması gerektiği henüz netlik kazanmamış durumda.
Yazıt, Orta Doğu ve Akdeniz bölgesindeki 20’den fazla antik yazıyla karşılaştırıldığında, işaretlerin M.Ö. dördüncü binyılda Gürcistan ve İberya’da ortaya çıkan Proto-Kartvel yazısına benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, Colchian runları ve Gürcü Mrgvlovani alfabesi olarak bilinen diğer Bronz Çağı Gürcü sembolleriyle de bazı benzerlikler olduğu ifade edilmektedir. Araştırmacılar, “bölgedeki rolleri ve yerel yazılarla ilişkilerinin iyi bilinmesinden ötürü Fenike, Aramice ve Yunan alfabeleriyle bazı benzerliklerin şaşırtıcı olmadığını” belirtmektedirler.
Çalışmanın yazarları, karakterlerin mikroskop altında analiz edilerek yazıtlardaki her harfin konturlarını belirlemek için konik bir delici kullanıldığını ve daha sonra bu çentiklerin düz ve yuvarlak başlı bir aletle birleştirildiğini keşfetmişlerdir. Gizemli yazıtın tarihini kesin olarak belirlemek mümkün olmasa da, tabletin bulunduğu alandaki diğer Bronz ve Demir Çağı eserlerinin varlığı, tabletin birkaç bin yaşında olduğunu göstermektedir.
Son olarak, araştırmacılar, metnin henüz çözülememiş içeriğinin “askeri ganimetleri, önemli bir inşaat projesini veya bir tanrıya adak sunmayı temsil ediyor olabileceğini” tahmin etmektedirler. Bu ilginç çalışma, Journal of Ancient History and Archaeology (Antik Tarih ve Arkeoloji Dergisi) üzerinde yayımlanmıştır.
