UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde Amida Höyük
Amida Höyük, tarihi ve kültürel derinliğiyle UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde önemli bir yere sahip. Bu değerli alan, Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle, Dicle Üniversitesi (DÜ) Sanat ve Tasarım Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İrfan Yıldız liderliğinde 2018 yılından itibaren gerçekleştirilen kazı çalışmalarıyla zenginleşmeye devam ediyor. 2024 yılı itibarıyla yapılan kazılardan elde edilen buluntular, hem yerel hem de uluslararası alanda büyük ilgi uyandırıyor.
2024 KAZI SEZONUNUN ÖNE ÇIKAN BULGULARI
Amida Höyük’te gerçekleştirilen kazılarda dikkat çeken bazı buluntular şunlardır:
- 1800 yıllık su kanalları ve kalorifer sistemi, antik dönemin mühendislik bilgisine ışık tutuyor.
- 1700 yıllık mezar odaları, bölgenin ölü gömme ritüellerine dair önemli ipuçları sunuyor.
-
- Dünya Savaşı’na ait 782 el bombası, tarihsel bir kesitin izlerini taşıyor.
- 800 yıllık mermer parçaları, dönemin sanatsal anlayışını gözler önüne seriyor.
- Geç Uruk dönemine ait mühür, bu döneme dair ticaret ve iletişim ağına ışık tutuyor.
- Osmanlı dönemine ait Çanakkale Savaşı rozeti, bölgenin tarihindeki önemli olayları simgeliyor.
- Neolitik, Kalkolitik, Selçuklu, Artuklu, Eyyubi, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait birçok eser, zengin bir kültürel miras sunuyor.
Kazı Başkanı Prof. Dr. İrfan Yıldız, 2024 yılı çalışmaları kapsamında kazıların 31 Aralık tarihinde tamamlanacağını belirtti. 20 Mayıs-31 Aralık tarihleri arasında gerçekleştirilen arazi çalışmaları, toplam 19 işçi ve 9 teknik personel ile 35 açmada gerçekleştirilmiştir. Özellikle Kral Yolu üzerinde yapılan kazılarda, yolun 30 metre daha açığa çıkarıldığı ve kalan 20 metrelik kısmın 2025 sezonunda tamamlanmasının planlandığı ifade edildi.
10 BİN YILLIK KESİNTİSİZ YERLEŞİM
Amida Höyük’te yapılan detaylı kazılar, yerleşimin MÖ 8 bin yılında başladığını ve tam 10 bin yıl boyunca kesintisiz devam ettiğini göstermektedir. Paleolitik döneme ait taş aletlerin yanı sıra, bu yıl bulunan mühürler ve sikkeler büyük önem taşımaktadır. Prof. Dr. Yıldız, kazılarda ortaya çıkan önemli eserleri şöyle sıraladı:
- Geç Uruk dönemine ait mühür, bu dönemin kültürel ve sosyal yapısını anlamak için kritik bir buluntu.
- Osmanlı, Eyyubi ve Cumhuriyet dönemine ait toplam 4 sikke, ekonomik değişimlerin izlerini taşıyor.
- 1926 yılına ait Cumhuriyet’in ilk paralarından biri olan sikkeler, dönemin ekonomik yapısını gözler önüne seriyor.
CUMHURİYET’İN İLK SİKKESİ
Cumhuriyet dönemine ait bulunan sikkenin, 1926 yılında basıldığı ve Cumhuriyet’in kuruluşuyla basılan ilk paralar arasında yer aldığı belirtilmektedir. Sikkenin üzerindeki detaylar ise oldukça dikkat çekicidir:
- Ön yüzde: Palamut ve meşe yaprağı, ay-yıldız ve Osmanlıca ’10 kuruş’ ibaresi.
- Arka yüzde: Buğday başağı, Osmanlıca ‘Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ yazısı ve 1926 basım tarihi.
ESERLER MÜZE SERGİSİNDE
Kazılarda elde edilen 23 envantere değer eser ve 5 etütlük eser, Diyarbakır Arkeoloji Müze Müdürlüğü’ne teslim edilmiştir. Bu eserlerin sergilenmesi için çalışmalar yapılacak ve Diyarbakır Müzesi’nde ziyaretçilerin beğenisine sunulacaktır. Amida Höyük’teki kazıların, bölgenin tarihi ve kültürel önemini daha da artırdığı vurgulanmaktadır. 2025 yılı kazı sezonunda kalan çalışmaların tamamlanmasıyla daha fazla buluntunun gün yüzüne çıkarılması hedeflenmektedir.
