Yaklaşık 200 milyon yıl önce, Dünya’nın son süper kıtası Pangea parçalanmaya başladı ve levha tektoniği, kıtaları yavaş yavaş bugün bildiğimiz şekle doğru hareket ettirdi. Levha tektoniği kavramı, oldukça yakın bir geçmişte keşfedildi. Alman meteorolog Alfred Wegener, kıtasal kaymayı ilk olarak 1912 yılında öne sürdü ve kıtaların bir zamanlar Pangea adı verilen dev bir süper kıtada birleştiğini öngördü. Ancak, okyanus sırtlarını inceleyen bilim insanlarının, kabuğun hareketinin ardındaki karmaşık süreçleri açıklayabilmesi için 1960’lara kadar beklemek gerekti. Bu süreçte yankı sondajları ve manyetometreler gibi yeni teknolojiler geliştirildi.
O zamandan bu yana bilim insanları, yeni verileri bir araya getirerek levha tektoniği modelleri oluşturdular ve ara sıra yeni kıtalar da keşfettiler. 2019 yılında bir araştırma ekibi, jeolojik olarak karmaşık olarak bilinen Akdeniz bölgesine odaklandı ve dikkate değer bir keşif yaptı. İspanya’dan İran’a kadar uzanan bu bölgeyi on yıl boyunca inceleyen bilim insanları, Güney Avrupa’nın, 200 milyon yıl önce Afrika’dan ayrılan Grönland büyüklüğünde bir kıtasal kabuk parçası üzerinde bulunduğunu keşfettiler. Kayıp kıta Büyük Adria hakkında yapılan bu araştırmalarda, “Farkında olmadan, her yıl çok sayıda turist tatilini kayıp kıta Büyük Adria’da geçiriyor” şeklinde önemli bir tespit yapıldı.
Kayıp kıta Büyük Adria’nın büyük bir kısmının manto altına gömüldüğü ortaya çıktı. Ancak günümüzde var olan kabuk parçaları, özellikle tortul kayaçlar, Apenin Dağları, Alpler’in bazı kısımları, Balkanlar, Yunanistan ve Türkiye’yi oluşturmaktadır. Özetle, bugün üzerinde yaşadığımız topraklar, 200 milyon yıl önce başka bir kıtanın parçalarıydı. Zamanla yaşanan depremler ve tektonik hareketler sonucu bu dev kıta parçaları parçalanarak ufalandı ve bugünkü Akdeniz bölgesi ortaya çıktı.
Diğer kayıp kıtalar arasında, 100 ila 80 milyon yıl önce suya gömülen ve yakın zamanda örneklenen Zealandia da bulunmaktadır. Ancak, bu çok eski kıtalar hakkında insan yaşamı belirtileri veya efsaneleri olmadığı için, Atlantis ve Mu kıtaları gibi, üzerinde gelişmiş medeniyetlerin yaşadığı düşünülen öyküler kadar ilgi görmemektedir. Aşağıda, Büyük Adria’nın oluşumu hakkında hazırlanan detaylı bir videoyu bulabilirsiniz.
