İklim Adaletsizliği ve Süper Zenginler
2025 yılının daha ilk günlerinde olmamıza rağmen, dünyanın en zengin %1’lik kesimi, insan başına düşen ortalama “karbon bütçesini” tüketmiş durumda. Bu sonuç, Oxfam isimli yardım kuruluşunun yaptığı bir araştırma ile ortaya kondu. Oxfam, süper zenginlerin özel jetlere olan bağımlılığını bu durumun başlıca nedeni olarak gösteriyor ve özel jetleri “iklim adaletsizliğinin simgesi” olarak nitelendiriyor.
Oxfam’ın Kıdemli İklim Adaleti Politikaları Danışmanı Chiara Liguori, “Gezegenimizin geleceği pamuk ipliğine bağlıyken, süper zenginlerin gösterişli yaşam tarzları ve kirletici yatırımlarıyla insanlığın şansını heba etmeye devam etmesine izin veriliyor” diyor. Liguori, hükümetlerin en zengin kirleticilere yaranmayı bırakması ve onlara gezegenimize verdikleri zararın adil payını ödetmesi gerektiğini vurguluyor. “Harekete geçmeyen liderler, milyarlarca insanın hayatını tehdit eden bir krizde suçludurlar” şeklinde ekliyor.
Dünyanın en zengin %1’lik kesimi dünya genelinde yaklaşık 77 milyon kişi olarak tahmin ediliyor. Bu grup, milyarderler ve milyonerlerin yanı sıra, yılda 140.000 doların üzerinde gelire sahip olan bireyleri de kapsıyor. Oxfam’ın son raporuna göre, süper zenginlerin karbon emisyonları, ortalama bir insanın emisyonlarından çok daha fazla. Yıllık karbon bütçesi kişi başına yalnızca 2,1 ton CO2 iken, bu zengin grubun emisyonları bu limiti inanılmaz bir hızla aşıyor.
Süper zenginler, her yıl kişi başına 67 ton CO2 salınımı yapıyor ve bu da onların küresel yıllık karbon bütçesindeki paylarını sadece 10 gün içinde tüketmeleri anlamına geliyor. Karşılaştırmak gerekirse, dünya nüfusunun en yoksul %50’sinde yer alan ortalama bir birey, yılda yalnızca 0,7 ton CO2 kullanıyor. Bu, onların yıllık paylarını tüketmelerinin yaklaşık üç yıl sürmesi demek.
Oxfam’ın hesaplarına göre, Paris Anlaşması’nın 1,5°C hedefine ulaşabilmek için süper zenginlerin 2030 yılına kadar karbon emisyonlarını %97 oranında azaltmaları gerekiyor. Ancak, 2015-2030 yılları arasında en zengin %1’lik kesimin kişi başına düşen tüketim emisyonlarının yalnızca %5 oranında azalması bekleniyor.
Liguori, “Küresel sıcaklıklar tırmanmaya devam ederken, İngiltere’nin artan iklim finansmanı ihtiyaçlarını karşılamak ve eşitsizlikle mücadele etmek için kendi payına düşen yeni ve adil finansmanı nasıl üreteceğini göstermesi gerekiyor” diyor ve ekliyor: “Özel jetler ve süper yatlar gibi çevreyi kirleten lüks araçlara önemli ölçüde daha fazla vergi koymak, hükümetin işe koyulabileceği en iyi adımlardan biridir.”
2023 yılı itibarıyla, en sık uçan süper zenginlerin her biri 2.400 ton emisyon üretti; bu, ortalama bir bireyin emisyonundan yaklaşık 500 kat daha fazla. 2023 yılında pop yıldızı Taylor Swift ve Amazon kurucusu Jeff Bezos gibi ultra zengin jet sahipleri, toplam 4.301.561 uçuşta yaklaşık 26.000 saat uçtu.
Ancak araştırmacılar, bu yolculukların önemli bir kısmının otomobil veya diğer ulaşım araçlarıyla yapılabileceğini savunuyor. 2023 yılında gerçekleştirilen özel jet uçuşlarının neredeyse yarısı 500 km’den daha kısa mesafelerde gerçekleşti. Yaklaşık %5’i ise 50 km’den bile daha kısa mesafeleri kapsıyordu.
