Anadolu’nun köklü eğitim geçmişine ışık tutan 21 Köy Enstitüsü sergisi, Ankara Kızılay Metro Galerisi’nde açılış töreniyle ziyaretçileriyle buluştu. Köy Enstitüleri’nin kuruluş haftasına özel olarak derlenen fotoğraflar, İsmail Hakkı Tonguç Belgeliği’nin arşivinden seçildi ve Cumhuriyet Gazetesi ile ABB, Ankara Kültür, Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği ve İsmail Hakkı Tonguç Belgeliği Vakfı’nın ortak çalışmasıyla hayat buldu. BİLGİNİN HAYATLA BULUŞTUĞU PROJE ifadesiyle serginin amacı, bilginin pratiğe dönüştürüldüğü bir gelecek vizyonunu hatırlatıyor.
Açılışta ABB Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Daire Başkanı Ayça Yusufoğlu Köroğlu, “Cumhuriyet Gazetesi ile birlikte yürütülen bu anlamlı etkinlik, öncü isimlerin vizyonuyla hayata geçirildi. Köy Enstitüleri, bilginin günlük yaşamla buluşmasını teşvik eden önemli bir projedir. Ankara Kültür markamızla bu tür bir etkinliğe ev sahipliği yapmak bizim için büyük bir mutluluk” sözleriyle projeyi değerlendirdi.
Bazı notlar ise İsmail Hakkı Tonguç Belgeliği Vakfı Başkanı ve Cumhuriyet yazarı Işık Kansu tarafından paylaşıldı. Türkiye’nin 1923 sonrası yaşadığı dönüm noktalarından biri olarak Köy Enstitüleri’ni işaret eden Kansu, “Aydınlanma uğraşı uzun ve zorlu bir süreçti; özgün bir halk hareketi olarak köylerden başlayan bu yol, zamanla baskılarla karşılaştı ve bazı aktörler üzerinde ağır bedeller yarattı. Tonguç ve Yücel gibi isimlere dönük baskılar, toplumsal dönüşümün engellenmeye çalışıldığı dönemleri gösterir” dedi. Fakir Baykurt’un sözlerinden esinlenerek serginin anlamını pekiştiren Kansu, şu sözleri hatırlattı: “Sen misin ışığı çalan? Sen misin köyleri aydınlatan?”
“ÖLÜMÜNE DEĞİN ON İKİ YILINI DARLIĞA VERDİ” şeklinde devam eden konuşmada Tonguç’un zorlu görev süreci, mahkeme ve emekliliğe rağmen geri adım atmayan bir yolculuk olarak anlatıldı. Kansu, Tonguç’un bugün “Halkın Tonguç Babası” olarak anıldığını vurguladı ve bu sergiyle Köy Enstitüleri’nin mirasının korunmasının altını çizdi. Serginin kapsamında toplamda 17 bini aşkın köy çocuğunu eğiten ve onları cumhuriyet değerleriyle yoğuran 21 Enstitü’nün fotoğrafları yer alıyor. Bu fotoğraflar, Tonguç Belgeliği Vakfı’nın arşivlerinden ve özgün belgelerden seçilerek sergileniyor.
Köy Enstitüleri’nin kurucu düşüncesini günümüzde de hatırlatan Kansu, Atatürk’ün öncülüğünde başlayan ilerlemeyi ve dönemin önemli figürlerini anarken ABB’ye ve sergide emeği geçen herkese teşekkür etti. EĞİTİM ATEŞİNİN toplumu ileriye taşıdığını vurgulayan Zarife Sakarya ise Köy Enstitüleri’nin o dönemdeki kadınların eğitimine olan katkısını da dile getirdi. Sakarya, serginin ilk bakışta kadın öğrencilerin karşılaştığı zorlukları gündeme getirdiğini belirtti.
Görüntüler, serginin açılışının ardından ziyaretçilere ve araştırmacılara açık kalacak; ziyaretçiler 18 Nisan’a dek sergiyi gezebilecekler.
