Adana’nın Kozan ilçesinde yer alan Anavarza Antik Kenti, tarihi boyunca “Yenilmez şehir” unvanıyla anılmıştır. Bu önemli yerleşim alanında, Havariler Kilisesi’nin kazı çalışmaları “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında hayata geçirilmiştir. Anavarza, UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi’nde yer almakta olup, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları Müzeleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen kazı çalışmalarının başkanlığını Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Fatih Erhan üstlenmektedir.
Antik dünyanın en ilgi çekici yapılarından biri olan Anavarza, aynı zamanda ilk çift şeritli yoluna ve zafer takına da ev sahipliği yapmaktadır. Bu yıl, sezon kazılarının yanı sıra “Geleceğe Miras Projesi” çerçevesinde birçok farklı çalışma gerçekleştirilmekte, bu sayede antik kentin tarihi ve kültürel zenginlikleri gün yüzüne çıkarılmaktadır.
Havariler Kilisesi’nin Önemi
Kazı Başkanı Doç. Dr. Fatih Erhan, Anavarza’nın tarihte önemli bir başkent olarak bilindiğini vurgulayarak, “Burada Roma ve Bizans dönemine ait tapınaklar ile Abbasi dönemine ait camiler bulunmaktadır. 2012 yılından bu yana sürdürülen çalışmalarda henüz kazısı tamamlanmış bir yapı yok” şeklinde bilgi vermiştir. Havariler Kilisesi’nin kentin merkezinde yer aldığını ve üç bölmeli bazilikal plan ile inşa edildiğini belirten Erhan, yapının ölçülerinin 56 metreye 28 metre olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca kilisenin Roma tapınağı özellikleri taşıdığına dikkat çekmiştir.
Erhan, “En az iki katlı bir Roma tapınağı olduğunu belirliyoruz. Hristiyanlık dönemiyle birlikte yapıya bazı ilaveler yapılmış ve pagan izleri, haç ve Hristiyanlık simgeleri ile değiştirilmiştir” şeklinde eklemelerde bulunmuştur.
Yapının Geleceği
Doç. Dr. Erhan, Anavarza’da tespit ettikleri en büyük kilisenin Havariler Kilisesi olduğunu vurgulayarak, “Bu yapı, erken Hristiyanlık için son derece önemli bir kilise konumundadır. Kentin 4-5’inci yüzyıldan itibaren bir piskoposluk merkezi olduğunu biliyoruz. Dolayısıyla, bu yapı merkez kilise olarak değerlendirilebilir” demiştir.
Kazı çalışmalarının şu anda 25 kişilik bir ekip tarafından yürütüldüğünü belirten Erhan, “Kesintisiz olarak devam edeceğiz. Kısa süre içerisinde, 1.5-2 metrede kilisenin tabanına ulaşmayı planlıyoruz. Kazıları tamamladıktan sonra restorasyon projesine geçeceğiz ve yapıyı ziyarete açmayı hedefliyoruz” şeklinde açıklamalarda bulunmuştur.
Son olarak, Anavarza’nın tarihi ve kültürel zenginliklerle dolu olduğunu ifade eden Erhan, burada gerçekleştirilen kazıların uzun yıllar sürmesini beklediklerini sözlerine eklemiştir.
