Giriş
Ankara Devlet Opera ve Balesi (ADOB), Türk sahne sanatlarında önemli bir kilometre taşı olan Çelebi Operası ile sanatseverlere unutulmaz bir deneyim yaşattı. Bu özel eser, Cumhuriyet’in ilk kuşak sanatçılarından Ekrem Reşit Rey tarafından librettosu yazılmış, kardeşi Cemal Reşit Rey tarafından bestelenmiş ve uzun süre sahnelenemeden beklenmiş bir başyapıttır.
Operanın Kökenleri ve Hazırlık Süreci
1945 yılında dünya prömiyeri gerçekleştirilen Çelebi Operası, Türk müziği motifleri ile Batı müziği tekniklerinin ustaca harmanlanmasıyla dikkat çekiyor. Ekrem Reşit Rey 1938-1942 yılları arasında Ankara Radyosu’nda görev yaparken, radyo piyeslerinden etkilenerek eserin temelini attı. Aynı zamanda, kardeşi Cemal Reşit Rey ise bu libretto üzerine 1942-1945 arasında ilk versiyonu hazırladı.
Operanın Gelişimi ve Sahneleme Süreci
İkinci versiyon ise 1973’te şef partisyonu, 1975’te ise piyano-şan partisyonu tamamlanarak hazır hale getirildi. Uzun yıllar sahnelenmeyen eser, nihayet Opera Sahnesi’nde 50 yıl sonra dünya prömiyerini yaptı. Gürçil Çeliktaş önderliğinde sahnelenen bu özel temsilde, eserin orijinal dört perdeli yapısı iki perdeye indirildi ve seyircilere sunuldu.
Sahne ve Performans Detayları
Görsel açıdan zengin olan Kostüm ve dekorlar, Edirneli genç müezzin Çelebi Mehmet Efendi etrafında şekillendi. Geleneksel ve Osmanlı dönemi kıyafetleri ile sahneye taşınan hikâye, dönemin atmosferini yansıtmayı amaçladı. Rejisör olarak duayen sanatçı Gürçil Çeliktaş görev yaptı.
Orkestra ve Solist Performansları
Operanın Ankara Devlet Opera ve Balesi Orkestrası şefi Rustam Rahmedov, korosu ise Ivan Pekhov tarafından yönetildi. “Fatma” rolünde Seda Aracı Ayazlı, “Çelebi” rolünde Aykut Çınar, “Sadrazam” rolünde ise Erdem Baydar sahne aldı. Bu önemli performanslar, Türk müzik ve sahne sanatlarının birlikteliğinin güzel bir örneği oldu.
Operanın Yazım ve Beste Süreci
Operanın besteleniş serüveni, 1938-1942 yıllarında Ekrem Reşit Rey tarafından başlatıldı. Libretto, radyo piyeslerinden ilham alınarak hazırlandı. Cemal Reşit Rey ise, eserin ilk versiyonunu 1942-1945 yıllarında tamamladı. Ayrıca, 1973 ve 1975 yıllarında eserin farklı versiyonları, şef ve piyano-şan partisyonları da hazırlandı.
Gelecek Temsil ve Kadro
Gelecek temsillerde, Orkestra ve koro dönüşümlü olarak Rustam Rahmedov, Umut Kosman ve Can Okan tarafından yönetilecek. Solist olarak, Seda Aracı Ayazlı (Fatma), Aykut Çınar (Çelebi), Erdem Baydar (Sadrazam), ve diğer sanatçılar sahne alacak.
Kostüm ve Sahne Tasarımı
Operanın kostüm tasarımı Gazal Erten, ışık tasarımı Ali Gökdemir, dekor tasarımı Özgür Usta ile gerçekleştirildi. Koreografi ise Nilgün Bilsel Demireller tarafından hazırlandı. Bu detaylar, esere hem görsel hem de dramatik anlamda derinlik kazandırdı.
