Bugün Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleşen Uluslararası Arkeoloji Sempozyumu, Türk arkeolojisi ve kültürel mirası adına büyük bir öneme sahip. Sempozyuma paralel olarak açılan “Arkeolojinin Altın Çağı” sergisi ise, yaklaşık altı ay boyunca ziyaretçilere açık olacak ve arkeolojik miraslarımızın zenginliğini gözler önüne serecek. Bu etkinlikler kapsamında, uzun süredir topraklarımıza dönüşü beklenen ve yaklaşık 65 yıl sonra tekrar ziyaretçilerle buluşan ünlü Marcus Aurelius heykeli de sergileniyor. Ayrıca, serginin ve sempozyumun açılışında, 1937 yılında Atatürk’ün isteğiyle Dolmabahçe Sarayı Veliaht Dairesi’nde Türkiye’nin ilk resim ve heykel müzesinin kurulmasının tarihi önemi bir kez daha hatırlanmış oldu.
1937’de Anadolu’nun dört bir yanından getirilen eserler, burada sergilenmiş ve Atatürk’ün de katılımıyla gerçekleştirilen II. Türk Tarih Kurultayı dolayısıyla düzenlenen “Tarih Sergisi”nde, kazılarla ortaya çıkarılan kültürel zenginlikler detaylı şekilde incelenmişti. Bu sergi, Türk kültür mirasının ilk resmi ve sistematik koleksiyonlarından biri olarak kabul edilir. Arkeolog Nezih Başgelen gibi uzmanlar, o dönemdeki sergiyi anlatırken, Anadolu’daki kazılardan çıkan eserlerin ve maketlerin, detaylı açıklamaların yer aldığı bu serginin, arkeoloji alanında önemli bir dönüm noktası olduğunu vurgulamıştı.
Sempozyum ve Sergi Detayları
Bugün gerçekleşen sempozyum, üç gün boyunca devam edecek ve toplamda 29’u yabancı olmak üzere, 250’den fazla bilim insanı katılacak. 17’si yabancı olmak üzere, toplam 33 akademisyen farklı sunumlar gerçekleştirirken, Türkiye genelindeki kazı başkanları da Ankara’da bulunuyor. Aynı zamanda, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde açılan sergide yaklaşık 300 eser sergileniyor. Bu eserler arasında, uzun zamandır topraklarımıza tekrar dönen ve büyük bir heyecanla beklenen Marcus Aurelius heykeli de yer alıyor.
Ancak, bu etkinliklere katılmayan ve adlarını gizli tutmayı tercih eden bazı arkeologlar, tepkilerini dile getiriyor. Özellikle, serginin altı ay sonunda, eserlerin güvenli bir şekilde müzelere iade edilmesini talep eden uzmanlar, kültürel mirasın korunması konusunda ciddi endişelerini dile getiriyorlar. 2008 yılında da aynı iktidarın ve Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün eşi tarafından Dolmabahçe Sarayı’ndaki tarihi eserlerin köşklerine gönderilmesi istenmişti, ve bu uygulama, arkeoloji alanında önemli tartışmalara yol açmıştı.
Kültürel Mirasın Tahribatı ve Güncel Durum
“Yapılan tüm olumsuzlukların üstünü örtme çabası” ifadesiyle, Türkiye’deki son dönemdeki arkeolojik ve kültürel miras tahribatına dikkat çekiliyor. – Bülent Türkmen, Türkiye Arkeologlar Derneği Başkanı, yaptığı açıklamada, bu çağın aslında “arkeolojinin talan çağı” olduğunu belirtiyor. Türkmen, burada özellikle, Latmos’ta ruhsat verilen taş ocakları, Kapadokya bölgesinde SİT alanlarının imara açılması, Finike-Demre-Kaş-Kalkan otoyolu, Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yıkılması gibi projelerin, kültürel mirasımıza büyük zararlar verdiğine vurgu yapıyor. Ayrıca, enerji ve maden yasalarının da, koruma altındaki alanların tahrip edilmesine ve kaçak kazıların artmasına neden olduğunu belirtiyor. “Kaçak kazıların ve eser kaçakçılığının önlenmesi, müzelerde eser kaybını engellemek ve SİT alanlarının korunması, ülkemiz için hayati önem taşımaktadır,” diyor.
Bir başka önemli tarihsel başarı ise, 1937 yılında düzenlenen İkinci Türk Tarih Kurumu Kongresi olarak öne çıkıyor. Bu kongre, Atatürk’ün öncülüğünde ve uluslararası katılımıyla, Türkiye’nin kültürel ve akademik dünyasında büyük yankı uyandırmıştı. 16 Avrupa ülkesi ve Amerika’dan 38 bilim insanının katıldığı kongrede, Kazı ve araştırma alanında önemli bildiriler sunuldu. Ayrıca, kongre sırasında düzenlenen sergi, Anadolu’daki kazılarda ortaya çıkan eserlerin, maketlerin ve detaylı açıklamaların yer aldığı zengin bir koleksiyon olarak dikkat çekti. Atatürk’ün, ülke genelindeki örenyerlerinin ve antik kentlerin hava fotoğraflarını çektirilmesi yönündeki direktifi, ülkenin kültürel mirasının korunmasına verdiği önemi gösteriyor. Bu tarihi etkinliklerin, günümüzde de Cumhurbaşkanlığı himayesinde tekrar gerçekleşmesi, Türk arkeolojisinin geldiği noktayı ve uluslararası itibarını simgeliyor ve büyük bir gurur kaynağı oluyor.
