Düşünce kuruluşu Avustralya Stratejik Politika Enstitüsü (ASPI), Kritik Teknoloji Takipçisi için önemli bir güncelleme yayınladı. Bu güncellemeye göre, takip edilen teknolojilerin yüzde 89’unda Çin’in baskın bir lider konumda olduğu belirtildi. ASPI, bu takip sisteminin, “bir ülkenin araştırma performansı, stratejik niyeti ve gelecekteki bilim ve teknoloji kapasitesinin öncü göstergesi” olduğunu ifade ediyor. Takip, araştırma makaleleri ve alıntı sayıları gibi kriterler üzerinden gerçekleştiriliyor.
2023 yılında başlatılan bu proje, savunma, uzay, yapay zeka, kuantum teknolojisi, gelişmiş malzemeler ve robotik gibi alanlarda toplamda 64 kritik teknolojiyi izliyor. Başlangıçta 2018 ile 2022 yılları arasındaki verilere odaklanan ASPI, geçtiğimiz hafta yayın kapsamını yirmi yılı aşkın bir süreyi kapsayacak şekilde genişletti. Takipçi, birçok ulusun ve stratejik bloğun durumunu ele alıyor; ancak özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve Çin’in teknoloji hakimiyeti üzerindeki rekabetine dikkat çekiyor.
ASPI’nin raporuna göre, bu büyük değişim 2016 civarında meydana geldi. Projenin kapsadığı ilk beş yıl boyunca (2003-2007) ABD, 64 teknolojiden 60’ında önde bulunurken, Çin yalnızca üç alanda öncülük edebiliyordu. Bugün ise 64 teknolojiden 57’sinde Çin lider konumda; ABD ise yalnızca geri kalan yedi alanda öne çıkabiliyor. Yazarlar, “Verilerimizin gösterdiği gibi, Çin son yirmi yılda, özellikle 2010’lardan itibaren büyük ilerlemeler kaydetmiştir” ifadesini kullanıyor. Ayrıca, Pekin’in 2015 yılında duyurulan ve temel teknolojilerde Ar-Ge için büyük doğrudan devlet fonlaması içeren “Made in China 2025” planının bu ilerlemede önemli bir rol oynadığını vurguluyorlar. Çin’in bilim ve teknoloji bütçesini artırma planları da dikkat çekiyor.
ASPI, Çin’in liderlik sağladığı en son alanların kuantum sensörleri, yüksek performanslı hesaplama, yerçekimi sensörleri, uzay fırlatma teknolojisi ve yarı iletken çip üretimi olduğunu bildiriyor. Ancak, bir araştırma alanında lider olmak ile araştırma tekeline sahip olmak arasında büyük bir fark bulunduğunu vurguluyorlar. Proje, tek bir ulus tarafından tekelleşme riski yüksek olan 24 teknolojiyi de izliyor; bu sayı geçtiğimiz yıl 14’tü ve artış göstermiştir. Yeni belirlenen yüksek riskli teknolojilerin her birinde ise Çin’in baskın bir liderliği söz konusu. Bu alanlar, radar, gelişmiş uçak motorları, dronlar, sürü ve işbirlikçi robotlar ile uydu konumlandırma ve navigasyon gibi savunma uygulamaları kapsamına giriyor ve bu durum bazı önemli soruları gündeme getiriyor.
ASPI’nin takipçi listesinde ABD ve Çin ilk sırada yer almasına rağmen, Hindistan’ın da bazı önemli ilerlemeler kaydettiği görülüyor. Hindistan, 64 kritik teknolojiden 45’inde ilk beş ülke arasında yer alıyor. Ülke, biyolojik üretim ve dağıtık defter teknolojisinde ABD’yi geride bırakarak ikinci sıraya yerleşmeyi başardı.
