Konya Ovası’ndaki 9 bin yıllık Çatalhöyük’te başlayan yeni dönem kazılarında, insanlığın kökenleriyle şehirleşme arasındaki geçişin izleri sürülüyor. Pamukkale Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Ozan’ın başkanlığındaki çalışmalar, doğu Çatalhöyük’ten batı Çatalhöyük’e göçün nedenlerini gün yüzüne çıkarmayı amaçlıyor. Eş zamanlı çalışmalarda, neolitik insanların yer değiştirme gerekçelerini anlamaya odaklandıkları belirtiliyor.
Batı Çatalhöyük’te elde edilen bulgular ise Bizans dönemine tarihlenen mezarların dikkat çekici çeşitliliğini gösteriyor. Kerpiçten yapılmış, yassı taşlarla örülen odacıklar halinde düzenlenen mezarların, üzerinde desenli tuğlalar bulunan çok sayıda yapı ile aynı alanda bulunması, bölgedeki mimari ve toplumsal değişimin izlerini kısmen aydınlatıyor. Arkeologlar, Doğu Çatalhöyük’ten göçün ardında yatan toplumsal gelişimleri aramaya devam ediyor; mimariyle toplumsal yapı arasındaki ilişki, bir dönüşümün işareti olarak değerlendiriliyor.
EN ÖNEMLİ KEŞİF Polonyalı ekiplerin yürüttüğü çalışmalar, Doğu Çatalhöyük’te bir avlunun etrafında toplanmış yapı gruplarını ortaya koyuyor. Bu yapıların birçoğunun günlük kullanım için tasarlanmamış olması dikkat çekiyor. “Ruhani ev” olarak adlandırılan ve tabanına konulmuş 20 insan iskeletinin bulunduğu bulgu, ölülerin başka yerlerde yaşamış oldukları düşüncesini destekliyor. Aynı alan içinde yer alan ve 14 platforma sahip büyük ritüel yapı ise desenlerle zenginleştirilmiş duvarları ile öne çıkıyor. Bu yıl yürütülen çalışmalarda, yapıların ritüel ve dekoratif işlevlerinin yanında günlük kullanım için eski olmalarına dair kanıtlar da değerlendiriliyor.
Doğu alandaki platformların altında yer alan ve üç gömüyü içeren erken yapıların çalışması sürüyor; karbon-14 sonuçlarının netleşmesi bekleniyor. Proje yetkilileri, bu eski yapının kesin tarihinin şu anda netleşmediğini belirtiyorlar. Kazı ekibi, mevcut bulguların toplumsal yapıdaki ayrışmayı ve mimari değişimi nasıl etkilediğini anlamaya yönelik çalışmalara odaklanıyor.
