COVID-19 Salgını ve Kuş Gribi Tehdidi
COVID-19 salgını, dünya genelinde aniden beliren ve hızla yayılan bir kriz olarak, milyonlarca insanın hayatını kaybetmesine neden oldu. Bu durum, geri kalan herkesin günlük yaşamında da köklü değişimlere yol açtı. Salgının getirdiği bu olumsuzluklar, birçok insanı gelecekteki büyük bulaşıcı hastalıklar konusunda endişelendirmeye başladı.
The Conversation’da yayınlanan bir makalede, Mikrobiyal Biyoinformatik Doçenti Conor Meehan, şu an büyük bir endişe kaynağı olarak tanımlanan bir influenza virüsüne dikkat çekiyor. Bu virüsün, 2025 yılında ciddi bir sorun olma potansiyeli taşıdığı belirtiliyor. Sıklıkla “kuş gribi” olarak adlandırılan influenza A alt türü H5N1, hem yabani hem de evcil kuşlar dahil olmak üzere kümes hayvanlarına bulaşarak yayılmaktadır. Son zamanlarda, bazı ABD eyaletlerinde süt sığırlarını etkileyen vakaların yanı sıra, Moğolistan’daki atlarda da bu virüs tespit edilmiştir.
Kuşlar gibi hayvanlarda grip vakalarının artış göstermesi, bu hastalığın insanlara bulaşma riskini her zaman gündeme getiriyor. 2023 yılında ABD’de kuş gribi, 61 insan vakasına yol açtı. Bu vakaların çoğu, çiftlik işçilerinin enfekte olmuş sığırlarla doğrudan temas etmesinden ve insanların çiğ süt tüketiminden kaynaklanmaktadır. Önceki iki yıl içinde ABD’de yalnızca iki kuş gribi vakası gözlemlendi. İki yıl arasındaki verileri karşılaştırdığımızda, yaşanan muazzam artış açıkça görülmektedir. İnsan enfeksiyonlarından kaynaklanan %30’luk ölüm oranı da göz önüne alındığında, kuş gribinin neden sağlık uzmanlarının öncelikli endişeleri arasında yer aldığı daha iyi anlaşılmaktadır.
Tek Bir Mutasyon, Salgına Kapı Açabilir
Şu an için, H5N1 kuş gribinin insandan insana bulaşmadığı görünmektedir. Bu durum, insanların arasında bir küresel salgın riskini büyük ölçüde azaltmaktadır. Ancak, grip virüslerinin bulaşma şekli nedeniyle H5N1 virüslerinin insan hücrelerine girmesi genellikle zor olmaktadır. Fakat yakın zamanda yapılan bir araştırma, grip genomunda meydana gelebilecek tek bir mutasyonun H5N1’i insandan insana yayılma yeteneği kazandırabileceğini göstermiştir. Bu tür bir durum, potansiyel olarak bir salgının patlak vermesine neden olabilir.
Eğer bu kuş gribi türü, insanlarda yayılma kapasitesine sahip bir mutasyona uğrarsa, hükümetlerin hızlı bir şekilde yayılmayı kontrol altına almak için önlemler alması gerekecektir. Bu nedenle, dünya genelindeki hastalık kontrol merkezleri, kuş gribi ve diğer olası salgınlar için hazırlık planları geliştirmiştir. Örneğin, İngiltere, 2025 yılında olası bir kuş gribi riskine karşı, kuş gribine karşı koruma sağlayan H5 aşısından 5 milyon doz satın almayı planlamıştır.
İnsanlar arasında yayılma potansiyeli olmasa bile kuş gribinin 2025 yılında hayvan sağlığını daha fazla tehdit etmesi muhtemel görünmektedir. Bu durum, yalnızca hayvanlar için bir tehdit oluşturmakla kalmayıp, gıda tedarik zincirlerinde aksamalara ve genel ekonomik etkilere de yol açabilir.
