Elazığ’da Tarihi İzler: Roma Dönemi Mozaiği ve Hamam Kazısı
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın liderliğinde, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Elazığ Müze Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen kapsamlı çalışmalar sonucunda, 2023 yılında Salkaya köyünde ilginç bir keşfe imza atıldı. Bir tarla sahibi, fidan dikimi amacıyla yaptığı toprak kazısı sırasında tesadüfen ortaya çıkan ve detaylı kazı çalışmalarına konu olan Roma dönemi taban mozaiği, bölgenin zengin tarihine ışık tutuyor. Bu keşfin ardından, bölgedeki diğer olası arkeolojik yapıların da varlığı değerlendirilerek, yer altı görüntüleme radarı (jeoradar) kullanıldı ve detaylı araştırmalar gerçekleştirildi.
Yapılan çalışmalar neticesinde, ilk mozaiğin yaklaşık 70 metre güneyinde yeni ve dikkat çekici bir yapı tespit edildi. Bu alanda yürütülen arkeolojik kazılar sonucunda, toplamda 75 metrekarelik alanda, alttan ısıtmalı ve farklı sıcaklık bölümlerine sahip, hamam yapısı gün yüzüne çıkarıldı. Bu hamam, soğuk, ılık ve sıcak bölümleriyle, terleme odaları, havuzlar ve temiz-su ile atık su kanallarını içeren gelişmiş bir sistemle inşa edilmiştir. Roma Dönemi’ne ait bu yer mozaiği ve hamam, bölgenin tarihi ve kültürel zenginliğine yeni bir boyut kazandırmaya hazırlanıyor.
Roma Hamamı ve Tarihî Mozaiğin Önemi
İl Kültür ve Turizm Müdürü Ahmet Demirdağ, 2023 yılında tesadüfen ortaya çıkan bu mozaiğin, sanatsal yapısı, motifleri ve korunmuş haliyle bölgenin en önemli kültürel miraslarından biri olduğunu belirtti. Ayrıca, mozaiğin bulunduğu bölgedeki çalışmalar sırasında, tarla ve bahçelik alanların genişletilmesiyle birlikte, bölgede başka yapılar ve izler olabileceği düşüncesiyle jeoradar çalışmaları sürdürüldü ve toplamda 30 dönümlük alan tescil edildi.
Demirdağ, şu ifadeleri kullandı: “Bölgede önemli buluntulara rastladık. Bu buluntular ve izler doğrultusunda kazı çalışmalarına devam ediyoruz. Mozaiğin yaklaşık 70 metre güneyinde önemli bir yapıya ulaştık ve burada Roma hamamını keşfettik. Bu yapı, o dönemin üst düzey yönetici sınıfına ait olup, klasik hamam kültürümüzle benzer özellikler taşıyor. Bölgenin bir şehir merkezine yakın olduğunu tahmin ediyoruz ve kazı çalışmalarımızı sürdüreceğiz.”
Hamamın Mühendislik Özellikleri ve Sosyal Anlamı
Arkeolog Emre Çayır ise, bölgede bulunan ve Geç Roma Dönemi’ne tarihlendirilen hamamın, yapısal ve mimari açıdan oldukça özgün olduğunu vurguladı. Çayır, hamamın planlama ve mühendislik açısından yüksek seviyede olduğunu şu sözlerle açıkladı: “Bulunan yapıda, günümüze kadar sağlam kalan ve planlı bir şekilde inşa edilmiş bir sistem görüyoruz. Bu yapı, Romalıların geliştirdiği hipokaust (hypocaustum) sistemiyle ısıtılmış olup, soğukluk, ılıklık ve sıcaklık bölümleri tam anlamıyla planlı ve sistemli bir şekilde korunmuş durumda. Bu özelliğiyle, bölgenin sosyal yaşamı, su kültürü ve halk sağlığı hakkında da önemli ipuçları sunuyor.”
Hamamın doğu-batı yönünde uzanan ve kesme taşla örülü duvarlarının, kireçtaşı ve bazalt bloklardan inşa edildiği belirtiliyor. Çayır, ayrıca, bu mimari yapının, dönemin inşaat tekniklerine dair somut göstergeler olduğunu ve bölgedeki sosyal yaşamın, su kullanım alışkanlıklarının ve sağlık anlayışının anlaşılmasında değerli bir örnek teşkil ettiğini sözlerine ekledi.
Sonuç ve Gelecek Planları
Bu kazı ve araştırma çalışmalarının bölge turizmine kazandırılması hedefleniyor. Bölgedeki tarihi yapıların korunması ve tanıtılmasıyla, Elazığ’ın kültürel mirasına önemli bir katkı sağlanması amaçlanıyor. Demirdağ, “Bölgedeki bu tarihi eserler, sadece bölge turizmi açısından değil, aynı zamanda bölgenin tarihî ve kültürel dokusunun korunması açısından da büyük önem taşıyor. Kazıların devam etmesiyle, bölgenin tarihine ışık tutan yeni buluntular elde etmeyi hedefliyoruz.” diyerek sözlerini tamamladı.
