Evrenin derinliklerinde, bilim insanlarının uzun süredir gözlemlerine rağmen tespiti neredeyse imkansız olan yeni bir kara delik türü keşfedildi. Bu nesneler geleneksel kara delik sınıflandırmalarına uymuyor ve astronomi camiasında büyük ilgi uyandırıyor. Araştırmacılar, bu gizemli nesnelere “orta kütleli kara delikler” (intermediate-mass black holes – IMBHs) adını veriyor. Ne yıldızlardan doğan küçük kara deliklere benziyorlar, ne de galaksilerin merkezinde devasa kütleleriyle hüküm süren süperkütleli kara delikler kadar büyükler. Bu nesneler, aslında evrenin kara delik skalasında kayıp bir halkayı temsil ediyor ve bilim insanlarının ilgisini çeken önemli bir gizemi barındırıyor.
Uzun süredir bilim dünyasında bu orta ölçekli kara deliklerin var olup olmadığı tartışmaya açık kalmıştı. Bir yanda birkaç güneş kütlesine sahip küçük kara delikler bulunurken, diğer yanda milyarlarca güneş kütlesine ulaşan devasa süperkütleli kara delikler yer alıyordu. Bu iki uç arasında, aradaki boşluk büyük bir gizem olarak duruyordu. Bu boşluğu doldurabilecek IMBH’lerin varlığı, astronomi ve kozmoloji alanında yeni bir dönemi başlatma potansiyeline sahip. Bu nedenle, gökbilimciler, Avrupa’daki Virgo ve ABD’deki LIGO yerçekimi dalgası dedektörlerini devreye sokarak bu gizemli nesneleri izlemeye başladı. Bu gelişmiş dedektörlerle yapılan detaylı gözlemler, güneşin yaklaşık 100 ile 300 katı kütleye sahip çok sayıda kara deliğin izini ortaya çıkardı.
İlginç olan ise, bu “lite” kara deliklerin büyük olasılıkla başka kara deliklerin birleşmesiyle oluştuğunun düşünülmesi. 2019 ve 2020 yıllarında yapılan gözlemler sırasında, LIGO-Virgo ağı, bu kriterlere uyan 11 birleşme olayını kaydetti. Bu olaylar, IMBH’lerin evrendeki kökenleri ve oluşum süreçleri hakkında önemli ipuçları barındırıyor olabilir. Keşif, prestijli bilim dergisi The Astrophysical Journal Letters’ta yayımlanan detaylı bir makaleyle kamuoyuna duyuruldu. Çalışmada, bu orta kütleli kara deliklerin nasıl sınıflandırıldığı, hangi yöntemlerle tespit edildikleri ve neden bu kadar büyük öneme sahip oldukları anlatılıyor.
Bilim insanları, bu keşfin sadece kara deliklerin doğası ve evrenin nasıl oluştuğu hakkında yeni bilgiler sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda evrenin ilk dönemlerine, yıldızların nasıl oluştuğuna ve yok olduğuna dair kritik ipuçları sunabileceğini düşünüyor. Bu yeni nesil kara delikler, evrenin sırlarını anlamamızda önemli bir anahtar olabilir ve gökbilimcilerin uzun süredir aradığı bu gizemli halkayı tamamlamamıza yardımcı olabilir.
