2MASX J21240027+340911: İki Süper Kütleli Kara Deliğin İlginç Keşfi
2MASX J21240027+340911 olarak adlandırılan bir galaksinin, aktif bir çekirdeğe sahip olduğu, yaklaşık on yıldır bilim dünyasında bilinmektedir. Galaksinin merkezinde, yıldızlararası madde, gaz veya toz ile beslenen bir süper kütleli kara delik yer almakta. Ancak, yakın zamanda gökbilimcilerin yaptığı bir keşif, galaksinin merkezinde yalnızca bir değil, iki süper kütleli kara delik bulunduğunu ortaya koydu. Bu durum, galaksiden gelen tekrar eden bir sinyal ile daha karmaşık bir şekilde destekleniyor.
Yapılan hesaplamalara göre, bu iki süper kütleli kara deliğin toplam kütlesi, Güneş’in 40 milyon katına eşit ve birbirlerinden yaklaşık bir ışık günü, yani yaklaşık 26 milyar kilometre mesafedeler. Bu devasa kara deliklerin, yaklaşık 70.000 yıl içinde çarpışması bekleniyor. Aralarındaki etkileşim, birbirlerinin çevresinde dönerken, 130 günlük bir yörünge boyunca giderek küçülüyor. Bu yörünge hareketi, gözlemlenen tekrar eden sinyalin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır.
Şili’deki Millennium Astrofizik Enstitüsü ve Valparaíso Üniversitesi’nden astrofizikçi Lorena Hernández-García, konuya dair şu açıklamalarda bulundu: “Bu, her birkaç ayda bir tekrar eden AT 2021hdr adlı oldukça sıra dışı bir olay.” Hernández-García, açıklamasına devam ederek, “Bir gaz bulutunun kara delikleri yuttuğunu düşünüyoruz. Bu iki kara delik, birbirlerinin yörüngesinde dönerken, etraflarındaki gaz bulutuyla etkileşime giriyor, onu bozuyor ve tüketiyor. Bu süreç, sistemden gelen ışıkta belirgin bir salınım deseninin oluşmasına neden oluyor.” şeklinde belirtti.
Olayın ilk tespiti, Palomar Gözlemevi’ndeki Caltech liderliğindeki ZTF (Zwicky Geçici Tesis) ekibi tarafından gerçekleştirildi. Gözlemevi, her 60 ile 90 günde bir bu olayı tespit etmeye devam etti. Daha sonra, NASA’nın Swift teleskobu ile takip edildi. Şili Üniversitesi’nde bulunan Millennium Astrofizik Enstitüsü ve Matematiksel Modelleme Merkezi’nden ortak yazar Alejandra Muñoz-Arancibia, “Başlangıçta bu parlamanın bir süpernova olduğu düşünülüyordu; ancak 2022’deki patlamalar, bize başka açıklamalar düşünmemiz gerektiğini gösterdi.” diyerek ekledi: “Her bir sonraki olay, sistemde neler olup bittiğine dair modelimizi geliştirmemize yardımcı oldu.”
Ekip, bu sinyallerin kaynağı olarak birçok olasılığı değerlendirdi. Bu işaretlerin, aktif bir çekirdekte yaygın bir davranış veya süper kütleli kara deliğe çok yaklaşan, parçalanan ve yavaşça tüketilen bir yıldızın etkisi olabileceği düşünülmüştü. Ancak, en ikna edici açıklama, etraflarındaki gaz bulutunu tüketen bir çift süper kütleli kara delik fikri olarak belirlendi. Ekip, bu galaksideki olayı daha iyi modellemek ve birleşme sürecini incelemek amacıyla gözlemlerine devam etmeyi planlıyor. Olay, Dünya’dan yaklaşık 1 milyar ışık yılı uzaklıkta yer alıyor.
Bu önemli keşif, Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlandı.
