NASA’nın bütçesinin ciddi şekilde kısıtlandığı ve mali kaynakların giderek azaldığı bir dönemde, Teksas’taki senatörler dikkat çekici ve tartışmalı bir girişimde bulunuyor. Senatörler Ted Cruz ve John Cornyn, Ulusal Uzay Mekiği Discovery’nin Virginia’daki Smithsonian Ulusal Hava ve Uzay Müzesi’nden Houston’a taşınması için planlanan projeye büyük önem veriyor. Bu girişim, Başkan Donald Trump döneminde Senato’dan geçen ve kapsamlı vergi ve harcama yasa tasarısının bir parçası olarak öne çıkan bir düzenlemenin parçası olarak gündeme geldi.
Planın Detayları ve Finansal Boyutları
Plan kapsamında, “Bring the Space Shuttle Home Act” (Uzay Mekiğini Eve Getirme Yasası) başlığıyla eklenen maddeler, NASA’ya toplamda 10 milyar dolarlık ek bütçe sağlamayı hedefliyor. Bu bütçeyle birlikte, Discovery’nin taşınması ve yeni bir sergi alanı inşası için yaklaşık 85 milyon dolarlık bir kaynak ayrılması öngörülüyor. Ancak, bu rakamların gerçek maliyetleri karşılamaya ne kadar yeterli olacağı tartışma konusu. Smithsonian Enstitüsü’ne göre, devasa bir uzay aracının ülke genelinde nakliyesinin toplam maliyetinin 300 ila 400 milyon dolar arasında olabileceği belirtiliyor. Ayrıca, bu kadar kritik ve hassas bir objenin nakliyesi, ciddi riskler barındırmakta ve bu sürecin aşırı derecede karmaşık ve zor olduğu uzmanlar tarafından ifade ediliyor.
İlk olarak Nisan ayında Senatör Cruz ve Cornyn tarafından sunulan yasa teklifiyle gündeme gelen bu plan, başlangıçta sadece 5 milyon dolarlık bir taşıma bütçesi öngörüyordu. Kalan 80 milyon dolarlık kısım ise, Houston’da inşa edilmesi planlanan yeni sergi alanı ve uzay merkezleri altyapısı için kullanılacak. Houston’daki Space Center Houston, NASA’nın Johnson Uzay Merkezi’nin resmi ziyaretçi merkezi olma özelliği ile bilinen ve ziyaretçilerin ilgisini çeken önemli bir merkez. Her ne kadar mekiğin fırlatılma ve iniş noktaları Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde gerçekleşmiş olsa da, uzun yıllardır yürütülen görevlerin büyük bir kısmı Houston’dan yönetildi. Bu nedenle, Houston’un uzay mekiği tarihindeki yeri ve önemi oldukça büyüktür.
Discovery Uzay Mekiği’nin Tarihçesi ve Önemi
“Discovery”, 1984 yılında ilk uçuşunu gerçekleştirmiş ve toplamda 27 yıl boyunca 39 görevde yer almış, NASA’nın en ikonik ve önemli uzay mekiği olarak kabul edilir. Bu mekiğin görevleri arasında, Challenger ve Columbia felaketlerinden sonra yeniden güvenle uzaya dönüşü simgeleyen önemli adımlar, Hubble Uzay Teleskobu’nun yörüngeye yerleştirilmesi ve Uluslararası Uzay İstasyonu’nun montaj çalışmaları bulunmaktadır. 2011 yılında emekliye ayrılan Discovery, o tarihten beri Smithsonian Enstitüsü’nde sergileniyor ve uzay tutkunlarının ilgisini çekmeye devam ediyor.
Diğer uzay mekiği örnekleri ise farklı şehirlerde sergileniyor. Enterprise New York’ta, Atlantis Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde, Endeavour ise Los Angeles’ta ziyaretçilerini ağırlıyor. Bu durum, ülkedeki uzay müzeleri ve sergileme alanlarının çeşitliliğine işaret ederken, Houston gibi önemli bir merkezde bir mekiğin bulunmaması uzun süredir tartışma konusu olmuştur. NASA, 2011’de mekiğin hangi şehirlere verileceğine karar verirken, sergileme alanlarının uygunluğu, finansal kaynaklar ve ulusal önemin yanı sıra coğrafi dağılım gibi kriterleri dikkate aldı. Ancak, bu karar birçok kişi ve uzman tarafından eleştirildi ve Houston’ın bu listeye dahil edilmemesi bazı kesimler tarafından “Houston Shuttle Snub” (Houston’a Mekik Hakareti) olarak adlandırıldı. Yine de, NASA’nın Genel Müfettişlik Ofisi tarafından yapılan bağımsız incelemede, seçim sürecinde herhangi bir usulsüzlük tespit edilmedi ve kararların siyasetten etkilenmediği açıklandı.
Houston’un Uzay Mekiği Beklentisi
Ancak, tüm bu resmi açıklamalara rağmen, Teksaslı yetkililer ve halk, Houston’da bir uzay mekiğinin sergilenmesini uzun süredir bekliyor. 20 Haziran’da düzenlenen bir basın toplantısında konuşan Senatör Cornyn, “Smithsonian ulusal bir hazine olsa da, tüm uzay sergilemeleri burada, Houston’da olmalıydı” diyerek, Houston’un bu konuda hak ettiğini vurguladı. Ayrıca, “Keşke daha fazla mekiğimiz olsaydı, ama elimizde sadece dört tane var ve biz, 2010 yılında almamız gerekeni şimdi alacağız” ifadeleriyle, bölgenin beklentisini ve kararlılığını ortaya koydu. Görünen o ki, Houston’un uzun süredir hayalini kurduğu uzay mekiğine kavuşma arzusu yeniden güçlenmiş durumda, ancak bu hayalin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, hem siyasi iradeye hem de önemli bütçe kararlarına bağlı olacak. Bu süreç, hem ulusal hem de bölgesel düzeyde büyük ilgiyle takip ediliyor.
