Ay Taşlarının Gizemli Kayıpları: İrlanda’daki Bir Hikaye
NASA astronotlarının Apollo Ay inişleri sırasında topladıkları Ay taşı örnekleri, zaman zaman çalınma veya kaybolma gibi ilginç olaylara karışabiliyor. İrlanda’da yakın zamanda yayınlanan bir dizi belgede, yıllar önce kaybolan bir Ay kayasının dramatik hikayesi yeni ayrıntılarla gün yüzüne çıkıyor.
Dublin Ulusal Arşivleri’nde bulunan belgeler, ABD’nin İrlanda’ya diplomatik bir hediye olarak sunduğu Ay taşlarından birinin, 1977 yılında Dunsink Gözlemevi’nde meydana gelen bir yangında kaybolduğunu ortaya koyuyor. İrlanda’nın Apollo 11 sergisiyle ilgili bu durum, uzun zamandır bilinse de, PA Haber Ajansı tarafından elde edilen yeni belgeler, hikayenin bilinmeyen yönlerini aydınlatıyor.
1969 yılında Apollo 11 göreviyle elde edilen bu değerli Ay örneği, 1970 yılında ABD Büyükelçisi John DJ Moore tarafından İrlanda Cumhurbaşkanı Éamon de Valera‘ya takdim edildi. Ancak yeni belgeler, İrlandalı yetkililerin bu eşsiz eserle ne yapacakları konusunda kararsız kaldıklarını gösteriyor. Bunun sonucunda, bu önemli parça tam üç yıl boyunca tozlu bir bodrumda saklandı.
ABD’nin Apollo 17 ile gerçekleştirdiği son başarılı Ay inişinin ardından, 1973 yılında İrlanda’ya ikinci bir Ay taşı bağışlama kararı alındı. Bu bağlamda, İrlanda hükümeti, ilk kayayı sergilemek için harekete geçmeye karar verdi. Belgelerde, “ABD Hükümeti tarafından ikinci bir hediye yapılacağı öğrenildiğinde, ilk Ay taşının Dunsink Gözlemevi’ne verilmesine karar verildi. İlk parçanın sergilenmemesi durumunda bir utanç yaşanacağı düşünülüyordu” ifadeleri yer alıyor.
İkinci Ay örneği hâlâ güvenli bir yerde saklanıyor. Ancak, ne yazık ki, ilk kaya, 1977 yılında Dunsink Gözlemevi’nde çıkan bir yangında kayboldu. Toplamda 517 kayıp…
Ayrıca, NASA’nın 2011 yılında gerçekleştirdiği bir denetim, 1970 ile Haziran 2010 arasında en az 517 adet “astromalzeme örneğinin” kaybolduğunu veya çalındığını ortaya çıkardı. Bu kayıplar arasında yüzlerce Ay örneği de yer alıyor. Raporda, “NASA, Ay taşları ve diğer astromalzemeler için verdiği ödünçler üzerinde yeterli kontrole sahip değil, bu da bu eşsiz kaynakların kaybolma riskini artırıyor” sonucuna varıldı.
