Joker: İkili Delilik – Devam Filminde Yeni Bir Bakış Açısı
2019 yılında Venedik Film Festivali’nde büyük ödül Altın Aslan’ı kazanan Todd Phillips’in Joker filmi, 2020’de Joaquin Phoenix’e en iyi erkek oyuncu Oscar’ını ve besteci Hildur Guðnadóttir’e de en iyi müzik Oscar’ını getirmişti. 60 milyon dolarlık bir bütçeye sahip olan bu yapım, dünya genelinde 1 milyar dolardan fazla gişe hasılatı elde etti. Anarşist, antisosyal, çifte kimlikli, karanlık ve psikopat bir karakter olan Joker için Joaquin Phoenix, 35 kilo vererek büyük bir dönüşüm geçirdi. Aradan beş yıl geçtikten sonra, yönetmen Phillips, Joker’in devam filmi olan Joker: İkili Delilik‘i hayata geçirdi.
Yönetmen Todd Phillips, bu yeni filmde aksiyon unsurlarından uzak durarak, süper kahraman filmlerinin klasik kalıplarını kıran bir komedi müzikal sunmayı tercih etti. Joker karakterini, tıpkı Robert Louis Stevenson’un Doktor Jekyll ve Bay Hyde eserindeki gibi, çift kimliği üzerinden derinlemesine inceleme fırsatı buldu.
Hayranların Tehlikeli Bağımlılığı
Joker ya da gerçek adıyla Arthur Fleck, Doktor Hyde ve Bay Jekyll gibi iki kimliği arasında sıkışmış bir karakterdir. Bu çatışmanın sonucunda, başta annesi olmak üzere altı kişiyi öldürdükten sonra Gotham Şehri’nde yer alan Arkham tutukevine kapatılır. Todd Phillips’in dram, komedi, müzikal, psikolojik gerilim ve fantastik unsurları harmanladığı bu devam filminde, Joker, idam cezasıyla yargılanmaktadır. Filmin açılışında, 1940’larda büyük stüdyo filmlerinin öncesinde gösterilen Looney Tunes tarzı bir animasyonla Joker’in alter egosuyla mücadelesini izliyoruz. Bu kısa animasyon, Phillips’in meslektaşı Sylvain Chomet’e emanet edilmiştir; Chomet, Belleville’de Randevu ve Sihirbaz gibi animasyonlarla tanınan bir ustadır.
Hapisteki polislerin şiddeti ve aşağılamaları içinde dava gününü bekleyen Arthur, bir gün dişil alter egosu Lee ile karşılaşır. Süper kahramanların ve onların çok sayıda alter egosunda yaygın olan çoklu kimlik olgusu, bu karakterlerin kim olduklarını keşfetmelerine yardımcı olur. Arthur’un avukatı, onun gerçek kimliğini açığa çıkarmaya çalışırken, savcı da idam cezasını talep eder. Lee ve hayranları için Arthur, katil Joker’den başka biri olamaz. Yönetmen Phillips, “Canavar kimdir, nedir?” sorusunu sorarak izleyiciyi düşündürür. Arthur, zihninin kurbanı mıdır, yoksa bilinçli bir yönlendirici midir? İkili delilik, tutkulu bir aşkın değil, psikiyatrik bir olgunun yansımasıdır; iki kişinin coşkusunu ve taşkınlığını temsil eder.
ABD Eleştirisi
Tarihsel olarak, 1877’de Fransız psikiyatrlar Ernest Charles Lasègue ve Jean-Pierre Falret, bu tür bir taşkınlık durumunu “folie à deux” (paylaşılan psikotik rahatsızlık) olarak adlandırmışlardır. Papin kız kardeşlerin, hizmetçilik ettikleri evin sahibesi ve kızını öldürmeleri (1933) gibi çifte cinayet vakaları, Jean Genet’in Hizmetçiler adlı eserinde ve Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir gibi ünlü yazarların eserlerinde ilgiyle ele alınmıştır. Yönetmen, kurmaca şiddetin bulaşıcı olduğunu ve kitleleri etkileyerek gerçeğe dönüşebileceğini vurgularken, devam filminde şiddete daha az yer ayırmaktadır. Arthur, Joker davasında kendini savunurken, gerçeklikle hayal dünyası birbirine karışırken, katilin iç dünyasını, kimliğini, psikiyatrik sorunlarını ve eylemlerinin arkasındaki nedenleri gözler önüne seriyor.
Arthur’un kendini savunma sürecinde, Lee onun itici gücü haline gelir ve Joker’i uyandırarak müziği getirir, kaosu besler. Müzikallerdeki şovlar gibi küçük şeyler için büyük gürültüler çıkar. Arthur, alter egosunun en büyük düşmanı haline gelir; “Ben Joker değilim” dediğinde, Lee ona olan ilgisini hemen kaybeder ve uzaklaşır. Dava sürecinde Arthur, Joker hayranlarının gözünde onun Arthur değil, sadece Joker olmasını istediğini anlar; tıpkı büyük aşkı olarak düşündüğü Lee gibi.
Düş sahnelerinde Arthur ile Lee birlikte şarkı söylerler. Phillips, müzikal komedilerin ustası Jacques Demy’ye, Les Parapluies de Cherbourg (Cherbourg Şemsiyeleri/1964) ile bir saygı duruşunda bulunarak, Hollywood’un unutulmaz müzikallerine selam duruyor. Easter Parade, That’s Entertainment, ve kült şarkılar Get Happy, For Once in My Life, What the World Needs Now is Love, That’s Life yeniden sahnelerde boy gösteriyor.
Todd Phillips, Johnny Depp-Amber Heard davası, Donald Trump’ın başkanlık tartışmaları ve seçim öncesi Trump’a yönelik iki suikast girişiminin kurgulanmış olduğunu belirterek ABD’yi eleştiriyor. Joker: İkili Delilik, Joaquin Phoenix, Lady Gaga, Brendan Gleeson, Steve Coogan, Catherine Keener, Leigh Gill ve Zazie Beetz’in yer aldığı etkileyici bir yapım olarak gösterime girdi.
