Myanmar’da 28 Mart’ta meydana gelen büyük 7.7 büyüklüğündeki deprem, sadece bölgedeki yıkıcı etkileriyle değil, aynı zamanda bilim dünyasında da büyük bir heyecan uyandıran görsel kayıtlarla da gündeme oturdu. Mandalay yakınlarında gerçekleşen bu afet, 3.600’den fazla can kaybına ve binlerce yaralıya neden olurken, Tayland’ın başkenti Bangkok’a kadar geniş bir alanda hissedildi.
Ancak bu trajik olayın ötesinde, sismologların dikkatini çeken ve bilimsel açıdan büyük öneme sahip bir tarihi kayıt da ortaya çıktı: Yer yüzeyinin anlık yırtılmasını ve hareketlerini gösteren ilk yüksek çözünürlüklü görüntüler… Bu görüntüler, deprem sırasında çekilen ve sosyal medya platformlarında hızla yayılan videolarda net bir şekilde görülebiliyor. Videoda, bir yapıdaki demir kapının şiddetle titrediği ve arka plandaki beton yolun aniden yatay şekilde kaydığı anlar gözlemlenebiliyor. Sekizinci saniyede metal kapının hızla açılması, iletişim kulelerinin eğilmesi ve yerin büyük bir hızla yer değiştirmesi, tektonik hareketlerin yıkıcı ve ani gücünü gözler önüne seriyor.
Singapurlu mühendis Htin Aung tarafından Facebook’ta paylaşılan ve ardından YouTube’daki 2025 Sagaing Earthquake Archive kanalında yayınlanan bu özel kayıt, “fay hareketlerinin kaydedildiği bilinen ilk ve tek yüksek çözünürlükteki video” olarak büyük bir bilimsel önem taşıyor. Bu görüntülerin, Myanmar’daki Thapyawa Güneş Enerji Çiftliği’nden alındığı ve Myanmar’ın Sagaing Fay Hattı üzerinde gerçekleştiği belirtiliyor. Bu fay, Burma ve Sunda tektonik plakalarının sınırında yer alıyor ve kuzey-güney doğrultusunda uzanıyor. Bu doğrultu atımlı fay, iki plaka arasındaki yatay hareketler sonucu enerjiyi serbest bırakıyor ve bu hareketler, yüzeyde ciddi yırtılmalar ve deformasyonlar oluşturuyor.
Yüzey Yırtılmasının Görüntülenmesi ve Bilimsel Önemi
Bu hareketin görsel kaydı, sismologlar ve jeofizikçiler için eşsiz bir veri kaynağı olma özelliği taşıyor. Colorado State Üniversitesi’nden jeofizikçi Rick Aster yaptığı açıklamada, “Şu ana kadar böyle yüksek çözünürlükte ve bu netlikte yüzey yırtılmasını gösteren başka bir video bilmiyorum” ifadelerini kullanıyor. Bu kayıt, fayların hareketlerini anlamada ve deprem modellerinin geliştirilmesinde devrim niteliğinde bir adım olabilecek nitelikte. Özellikle, büyük depremler sırasında yüzeyde gözlemlenen yırtılmaların, genellikle çok sığ ve lokal jeolojik koşullarda meydana geldiği düşünülüyordu; fakat bu video, bu teorilere yeni bir bakış açısı getiriyor.
Myanmar’daki depremin büyüklüğü ve fay türü, bu nadir ve değerli görüntülerin ortaya çıkmasını sağladı. Bu görseller, sadece bilimsel araştırmalara değil, aynı zamanda toplumların deprem gerçeğine daha somut ve görsel bir biçimde yaklaşmasına da katkı sağlıyor. Özellikle Sagaing Fayı gibi aktif fay hatlarına yakın bölgelerde yaşayanlar için, bu görsellerin farkındalık oluşturması ve afetlere hazırlıklı olma konusunda önemli bir uyarı niteliği taşıdığı düşünülüyor.
Bilim ve Toplum İçin Yeni Ufuklar
Bu tür yüksek çözünürlüklü ve net görüntüler, enerji santralleri ve kritik altyapı projelerinin fay hatlarından uzak bölgelerde inşa edilmesi gerektiği konusunda da önemli bir hatırlatma oluyor. Myanmar depremi, doğanın gücünü ve jeolojik süreçlerin karmaşıklığını bir kez daha gözler önüne sererken, aynı zamanda bilimin sınırlarını ve potansiyelini de sorgulatan bir olay haline geldi.
Bu olay, bilim insanlarının fay hatlarındaki yırtılma süreçlerini daha iyi anlamalarına ve bu hareketleri daha etkili şekilde modellemelerine yönelik yeni araştırma alanlarını da açtı. Gelecekte, bu tür yüksek çözünürlüklü görüntülerin erken uyarı sistemlerinde kullanılması ve deprem öncesi tahminlerin geliştirilmesi mümkün olabilir mi? Bilim dünyası, şimdi bu soruların peşinde ve bu yeni verilerin deprem bilimine katkılarını araştırmaya devam ediyor.
