Nasa’nın Yeni Ay Saati Sistemi Geliştirildi
Geçtiğimiz günlerde NASA, Ay için yeni bir zaman ölçüm sistemi geliştirdiğini duyurdu. Beyaz Saray, Nisan ayında NASA’ya 2026 yılına kadar yeni bir zaman standardı oluşturması talimatını veren bir politika notu yayınlamıştı. Uzay ajansının verdiği onay, Eşgüdümlü Ay Saati (LTC) oluşturmak için “ABD hükümet paydaşları, ortakları ve uluslararası standart kuruluşları” ile iş birliği yapacağını belirtiyor.
Ay’ın Kendi Zaman Dilimine İhtiyacı Neden Var?
Ay’ın kendi zaman dilimine ihtiyaç duymasının temelinde Einstein’ın görelilik teorileri yatıyor. Bu teorilere göre, zamanın hız ve yerçekimine göre değiştiği belirtiliyor. Ay’daki daha zayıf yerçekimi nedeniyle, doğal uydumuzda zaman, Dünya’ya göre biraz daha hızlı akıyor. Yani, Ay’da kullanılacak bir Dünya saati, günde yaklaşık 56 mikrosaniye kazanacaktır. Bu miktar çoğumuz için gözle görülür bir fark yaratmasa da, hassasiyet gerektiren gelecekteki görevlerin hesaplamalarını bozabilecek kadar önemli bir farktır.
NASA zamanlama ve standartlar yöneticisi Cheryl Gramling, bir basın bülteninde “Işık hızında hareket eden bir şey için 56 mikrosaniye, yaklaşık 168 futbol sahasının mesafesini kat etmek için yeterli zamandır” şeklinde ifade etti. Gramling, “Eğer birisi Ay’ın yörüngesinde dönüyorsa, Dünya’da göreliliğin etkilerini bir gün boyunca telafi etmeyen bir gözlemci, yörüngedeki astronotun gerçekte bulunduğu yerden yaklaşık 168 futbol sahası uzaklıkta olduğunu düşünür” diye ekledi. Elbette, burada Amerikan futbol sahasından bahsedildiğini tahmin edebilirsiniz; aynı ölçüm için bizim bildiğimiz futbol sahası kullanıldığında bu sayı yaklaşık 176’ya çıkıyor.
Uluslararası İş Birliği ve Gelecek Hedefleri
Nisan ayındaki Beyaz Saray bildirisi, NASA’ya Ticaret, Savunma, Dışişleri ve Ulaştırma Bakanlıklarıyla birlikte çalışarak LTC’nin 2026 sonuna kadar tanıtımı için planlar oluşturma talimatını içeriyordu. Özellikle Artemis Anlaşmaları’nı imzalayan küresel paydaşlar, bu çalışmalarda önemli bir rol oynayacak. 2020 yılında kaleme alınan bu anlaşmalar, uzayda uyulması gereken normları belirlemekte ve 43 ülkeden oluşan bir grubu kapsamaktadır. Ancak bu grup içinde yer almayan bazı dikkat çekici ülkeler arasında, katılmayı reddeden Çin ve Rusya bulunmaktadır.
NASA’nın Uzay İletişimi ve Navigasyon (SCaN) programı, bu girişime öncülük edecek. Gelecekte Mars dahil diğer gök cisimlerine ölçeklenebilir olma hedefi, LTC’nin önceliklerinden biri olarak belirtiliyor. Zaman standardı, Ay’daki atom saatlerinin ağırlıklı ortalamasına göre belirlenecek; ancak bu saatlerin konumları henüz netleşmemiş durumda. Böyle bir ağırlıklı ortalama, bilim insanlarının Dünya’daki Eşgüdümlü Evrensel Saat’i (UTC) hesaplama şekline benzer bir yöntemle oluşturulacak.
