O Sene: 1975-76, İletişim Yayınları’nın futbol kitapları dizisinden çıkan bir çalışmanın yeniden okunmasıdır; Hakan Kulaçoğlu’nun kaleminden, Trabzonspor’un ilk şampiyonluk sezonunu sadece maçlar üzerinden değil, o sezonun doğduğu atmosferle birlikte kuruyor. Kitap, olayları ay ay izleyen bir kurgu sunuyor: Haziran 1975’ten başlayan takvim, okuru sezonun ritmine sokarken, başlıklar arasındaki geçişleriyle yalnızca skoru değil, hangi şartların o sonuçları doğurduğunu da sorgulattırıyor.
“Sezon Başlarken” ve sonraki bölümler—“Ağustos’ta İlk Parıltı”, “Kasım’da Buz Kesmek”, “Mart’ta Can Pazarı”, “Mayıs’ta Son Düzlük”—bu başlıklar aslında bir atmosfer inşasından ibaret; bilgiyle duyguyu, kronolojiyle hissi aynı akış içinde buluşturan bir dilin ipuçlarıdır. Okur, geçmişin belgesel dokusunu hissederken bile, sonuçları bildiği için değil, sürecin nasıl işlediğini anlamak için sayfaları aralamaya devam eder.
Kulaçoğlu’nun derin arşiv çalışması bu anlatının temelini oluşturur. Dönemin ulusal gazeteleri Cumhuriyet, Hürriyet, Tercüman ve Milliyet’i titizlikle taraması; Trabzon basınından Hizmet, İleri ve Sonhaber gibi yerel gazeteleri de incelemesi, metnin hatırat tadını belgesel bir sağlamlıkla zenginleştirmektedir. Böylece ileti, tribünün sesiyle manşetin dili, şehir hikâyesiyle ülke gündeminin akışını aynı zarif uyum içinde bir araya getirir.
Bu çalışmanın en kuvvetli yanı, futbolu dahi aşan bir zamanın ruhunu aktarmasıdır. Milliyetçi Cephe hükümetinden CHP ve Ecevit’in muhalefetine, öğrenci hareketlerinden gündelik hayata kadar geniş bir çerçevede “zamanın ruhu”nun nasıl sezona eşlik ettiğini gösterir. Okur için 50 yıl önceki Türkiye ve futbol iklimi üzerinden kurulan bu bağ, bir şampiyonluğun nasıl memleket meselesi haline geldiğini de gözler önüne serer.
İncelikli ayrıntılar ve hatırayı canlı tutan unsurlar çoğunlukla skorlar değildir; o skorları ilk öğrendiğin andaki atmosfer, duygusal yankılar ve insanlar arasındaki küçük anılardır. Şöyle bir anekdot da anlatılır: “İlk şampiyonluğumuzu kazanıp Türk futbolunda milat oluşturduğumuz sezonun bana bıraktığı iz… 3 Ağustos 1975 gecesi İnönü’deki jübile maçında Fenerbahçe’yi 2-0 yendiğimiz anı” taşıdığı coşku, sezona dair beklentiyi yüreklere işler. Böylece bir futbol hikâyesi, içinden bir şarkı geçercesine sezona eşlik eder.
Hakan Kulaçoğlu’nun ezber bozan tarafı, hekimin soğukkanlı bakışını futboldan koparmadan kullanmasıdır. Dil, deneyimle yoğrulmuş bir tarafsızlık taşır; Trabzon’un aidiyetiyle şekillenen bir ton ortaya çıkar. Bu kitap ne sadece kronik bir kayıt, ne de romantik bir masal sunar; tanıklıkla belgenin birleştiği, akıcı ve katmanlı bir anlatı yaratır. Ayrıca Trabzonspor’un 1976-1984 arasındaki dönemi de düşünülerek, ilk şampiyonluğun “başlangıç” sayılmasının hangi psikolojiyle taşındığını ve hangi engellerin aşılmasını gerektirdiğini de aydınlatır.
Futbol okuyucusu için maçların hikâyesi, 1970’ler Türkiye’sinin bir panoramasını sunar; Trabzonspor taraftarı için yıllarca dilde dolaşan o cümleyi somut bir armağan hâline getirir: “O sene”yi gerçekten “o sene” yapan kitap.
Yazar Hakkında
Hakan Kulaçoğlu, hekim kökenli bir futbol yazarıdır. 1963’te Trabzon’da doğdu. Lise eğitimini 1980’de tamamladıktan sonra Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni bitirdi; 1991’de Genel Cerrahi uzmanı, 2000’de Doçent unvanını elde etti. Futbol yazarlığına 1995’te başladı ve Karadeniz, Günebakış, Fotomaç, Fanatik, Pas, Radikal Futbol, Futbol Plus, Goal gibi pek çok gazete ve dergide yazılar yazdı; ntvmsnbc.com’da da içerikler üretti. Trabzonspor ile ilgili yazılarını 2001’de Fotomaç ve Fanatik’teki Ameliyat Masası (Ümit Yayıncılık) adıyla yayımladı. 2022’de Hayal Yayınları’ndan İlginç Bir Sezon: 1980-81 adlı eseri çıktı. İletişim Yayınları’nın yayımladığı Fırtına İhtilal Efsane: Trabzonspor derlemesi (2004) ve Hep Uzağa Pek Ağır (2015) adlı öykü kitapları da bu yazarın yayımlanmış eserleri arasındadır.
