Ölüm Kokusu ve İnsan Davranışları Üzerindeki Etkisi
Sinekler, bir cesedin yaydığı kokuyu kilometrelerce uzaktan algılayabilme yeteneğine sahiptir ve bu kokuya ulaşmak için gerekirse 2 metre derine kadar inebilirler. Görünüşte, ölüm kokusunu algılayabilenler yalnızca leş yiyicileri değildir; bu konuda yapılan araştırmalar, cesetlerin yaydığı belirli bir bileşiğin, farkında olmasak bile insan davranışları üzerinde derin etkiler yarattığını göstermektedir.
Öldüğümüzde, bedenimiz aynı zamanda putresin adı verilen bir kimyasalı da salgılar. 2015 yılında gerçekleştirilen bir araştırma, bu kimyasalın insanlarda savunma ve kaçış davranışlarına neden olup olmadığını incelemek amacıyla yapılmıştır.
Dört Farklı Deney
Bu çalışma sırasında dört farklı deney gerçekleştirilmiştir:
- Deney 1: İlk deney, katılımcıların putresin, amonyak veya su kokusuna maruz kaldıklarında kaçış davranışlarının etkisini incelemiştir. Katılımcılar, bu üç koku koşulunda 80 metre mesafe boyunca yürümeleri istenmiş ve geçen süre gözlemlenmiştir.
- Deney 2: İkinci deneyde, katılımcılara putresin, amonyak veya su kokusuna maruz kalmaları sağlanmış ve ardından kaçış davranışları ile ilgili süreleri ölçülmüştür.
- Deney 3: Üçüncü deneyde, katılımcılar putresin, amonyak veya su kokusuna maruz bırakılmış ve onlardan kelime kökü tamamlama görevi (örneğin “k_ş” verildiğinde “kış”, “kaş”, “koş” gibi kelimeler oluşturulması) istenmiştir. Sonrasında, katılımcılardan 60 metre yürümeleri beklenmiş ve süreleri kaydedilmiştir.
- Deney 4: Dördüncü deney, putresinin savunma davranışları üzerindeki etkisini incelemekteydi. Katılımcılar, düşük konsantrasyonlarda putresin ve amonyak kokusuna maruz bırakıldıktan sonra, yazarın batı değerlerini eleştiren bir makaleyi okumaları istenmiş ve ardından yazara karşı hisleri hakkında sorular sorulmuştur. Kaçma isteği ve son anketin tamamlanma süresi ölçülerek test edilmiştir.
Elde Edilen Sonuçlar
Yapılan çalışma, katılımcıların putresine maruz kalmalarının, kokuya dair bir farkındalıkları olmasa bile, artan bir uyanıklık haline yol açtığını ortaya koymuştur. Putresin koşulundaki katılımcılar, kaçış deneylerinde daha hızlı yürümekte ve diğer koşullara göre daha fazla düşmanlık ve savunma davranışı sergilemektedirler. Bu durum, tehlikeli bir ortamda hayatta kalmamıza yardımcı olabilecek bir kimyasal sinyalin, savaş veya kaç davranışlarını tetikleyebileceğini göstermektedir.
Yazarlar, genel test sonuçlarına bakıldığında, putresine kısa bir süre maruz kalmanın katılımcılarda “çevresel tehditlerle başa çıkmak için tasarlanmış tehdit yönetimi tepkilerini harekete geçirdiğini” belirtmektedir. Bununla birlikte, bu çalışma yalnızca ilk önerileri ortaya koyduğundan, putresin üzerine daha fazla araştırma yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Bu çalışma, Frontiers in Psychology dergisinde yayınlanmıştır.
