Orta Kütleli Bir Kara Delik Keşfi
Galaksimizin merkezinde yer alan süper kütleli kara delik Sagittarius A*’ya son derece yakın bir noktada, en nadir kara delik türlerinden birinin bulunmuş olabileceği ortaya çıktı. Bu yeni keşfedilen kara delik, orta kütleli bir sınıfa ait; yani süper kütleli olarak sınıflandırılacak kadar ağır değil, fakat bir yıldızın süpernovadan oluşabileceği kadar da hafif değil. Şu anda, bu türde yalnızca on kadar cisim biliniyor ve bunlardan biri, sadece birkaç hafta önce duyuruldu.
Bu önemli keşif, sıcak ve büyük kütleli yıldızlardan oluşan IRS 13 yıldız kümesinde, merkezinde tuhaf bir nesne barındıran bir yapıda gerçekleştirildi. Başlangıçta, bu merkezdeki nesnenin büyük bir yıldız olduğu düşünülüyordu; ancak araştırmacılar, daha yüksek çözünürlüklü gözlemler sayesinde bunun aslında bir yıldız olmadığını belirleyebildiler. Bu karadeliğin keşfini sağlamak için elde edilen bulgular, düzenli bir şekilde hareket eden yıldızların dinamiklerinden, X-ışını emisyonlarından ve bu nesnenin etrafında saniyede birkaç yüz kilometre hızla dönen iyonize gazdan sağlandı.
Bu çalışmalar, Very Large Telescope (Çok Büyük Teleskop), ALMA ve Chandra teleskoplarının birden fazla dalga boyunda gerçekleştirdiği gözlemlerin birleşimi ile orta kütleli bir kara delik ile tutarlı veriler elde etti. Araştırmacılar, bu orta kütleli kara deliğin yaklaşık 30.000 güneş kütlesi kadar bir kütleye sahip olduğunu tahmin ediyorlar.
Uzun zamandır bilim insanları, orta kütleli kara deliklerin istikrarlı bir şekilde beslenmesinin, süper kütleli kara deliklerin büyümesine önemli katkılarda bulunabileceğini öne sürüyordu. Bu kara deliklerin, bir süper kütleli kara deliğe çok yaklaşarak yutuldukları düşünülüyor. Özellikle, IRS 13’ün son on milyon yıl içinde Samanyolu’nun (ve Sagittarius A*’nın) merkezine giderek yaklaştığı varsayılıyor.
Araştırmanın başyazarı Dr. Florian Peißker, yaptığı açıklamada “IRS 13, merkezi kara deliğimizin [Sagittarius A*] büyümesi için kritik bir yapı taşı gibi görünüyor” ifadesini kullandı ve ekledi: “Bu büyüleyici yıldız kümesi, yaklaşık yirmi yıl önce keşfedildiğinden beri bilim camiasını şaşırtmayı sürdürüyor. Başlangıçta alışılmadık derecede ağır bir yıldız olduğu düşünülüyordu. Ancak yüksek çözünürlüklü verilerle, artık merkezinde orta kütleli bir kara delik bulunan yapı taşının bileşimini doğrulayabiliyoruz.”
Orta kütleli kara deliği kesin olarak doğrulamak ve küme hakkında daha fazla bilgi edinmek için daha fazla gözlem yapılması gerekecek. James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ve yakında devreye girecek olan Aşırı Büyük Teleskop (ELT) tarafından gerçekleştirilecek gözlemler, bu konuda önemli katkılar sağlayacaktır. Bu çalışma, Astrophysical Journal’da yayınlandı.
