Portakalların Kırmızı Filelerinde Gizli Bir İllüzyon
Portakalların marketlerde neden kırmızı fileler içinde satıldığını hiç düşündünüz mü? Görünüşe göre bu, gıda üreticileri ve süpermarketler tarafından duyularımızı manipüle etmek ve daha fazla meyve satın almamızı sağlamak için kullanılan bir tür illüzyondan başka bir şey değil.
Meyvenin etrafındaki kırmızı veya turuncu plastik ağ, portakal kabuğunun daha canlı bir turuncu renk tonuna sahip olduğu izlenimini yaratmaya yardımcı olur. Bu, tüketicilere meyvenin daha sulu ve çekici görünmesini sağlamak için bir hile olarak işlev görür. Özellikle, eğer meyve henüz olgunlaşmamışsa, bu renkli ağ yeşil tonların azalmasına ve turuncu tonların belirginleşmesine yardımcı olarak, daha olgun ve iştah açıcı bir görünüm sunar. Benzer bir uygulama, limonlar için de geçerlidir; bu meyveler sıklıkla sarı filelerde satılır. Eğer limonları kırmızı filelere koymuş olsaydınız, daha turuncu bir renge sahip olduklarından, o kadar çekici görünmeyeceklerdi.
Konfeti Yanılsaması Nedir?
Bu duruma “Konfeti Yanılsaması” adı verilir. Bu olgu, renk algısının çevredeki bağlamdan nasıl güçlü bir şekilde etkilendiğini ifade eder. Örneğin, nötr renkli bir top, farklı renkli çizgilerden oluşan bir ızgaranın içine yerleştirildiğinde, ön plandaki çizgilerin rengi ile topun rengi birbirine karışmış gibi görünür. Almanya’daki Giessen Üniversitesi’nden psikolog Karl R. Gegenfurtner, süpermarketlerdeki turuncu filelerin konfeti yanılsamasını nasıl kullandığını detaylı bir şekilde ele alan yeni bir çalışmaya imza atmıştır.
Gegenfurtner, şöyle ifade ediyor: “Her cumartesi, yerel pazardan en sevdiğim meyve satıcısı Helga’dan sıkmalık portakal alırım. Geçtiğimiz günlerde, Alman yazında beklenebileceği gibi, hiç güzel olgun portakal bulamadım. Ardından bir süpermarkete uğradığımda, bol miktarda olgun portakal olduğunu gördüm ve tabii ki kolayca taşıyabileceğim turuncu bir file içine konmuş olan bu portakallardan bir miktar satın aldım.”
Evde portakalları ağdan çıkardığımda ise bir mucize gerçekleşti: Ağın içindeki her bir portakal, yeşilin kötü bir tonuna dönüşmüştü! Bilimsel yönteme sadık kalarak, bu yanıltıcı portakalları gösteren fotoğraflar da sunarak iddiasını destekliyor. Çalışma, “Renk asimilasyonunun tek başına renk görünümü üzerinde güçlü bir etki sağladığı ve yeşilimsi görünen turuncuyu güzel bir turuncuya dönüştürdüğü sonucuna vardık. Meyve satıcılarının bunu uzun zaman önce fark ettiğini söylemeye gerek yok. Tipik süpermarketlerde, meyve ve sebzelerin (limon, soğan, kabak ve hatta patates gibi) genellikle en iyi örnek renkteki ağlarda paketlendiğini görmek kolaydır.” şeklinde sonuçlanıyor.
Makale, konfeti yanılsamasının beynimizin çevresel görüşü ve renk algısını işlemek üzere programlandığı ilkesine dayandığını açıklıyor. Temel olarak, beynimiz bize mümkün olan en etkili şekilde anlaşılabilir bir deneyim sunmaya çalışır. Görsel sistemimiz de tekdüzeliği ve yumuşak geçişleri algılayacak şekilde yapılandırılmıştır. Kırmızı ağ turuncunun üzerine yerleştirildiğinde, beynimiz gördüğümüzü basitleştirmek için benzer renkleri birleştirir.
Bu çalışma, i-Perception dergisinde yayınlandı.
