Türk-Japon İlişkilerinin Derin Tarihi
Türk-Japon ilişkileri denildiğinde, ilk akla gelen her zaman Ertuğrul fırkateyni olmuştur. 1890 yılında Sultan Abdülhamit’in direktifiyle, özel elçilerle Japon İmparatoru’nu ziyaret etmek üzere İstanbul’dan yola çıkan bu fırkateyn, dönüş yolunda şiddetli bir fırtınaya yakalanarak denizin derinliklerine gömüldü. Ancak bu olay, iki ülke arasındaki ilişkilerin sadece bir parçasıdır. Modern dünya tarihinin dalgalı ve karmaşık dönüşümleri içinde, kendine özgü ve ilginç boyutlarıyla şekillenen bir Türk-Japon dostluğu mevcuttur. Bu ilişkilerin izlerini sürmeye adanmış bir isim olan Boğaziçi Üniversitesi Asya Çalışmaları Merkezi Akademik Koordinatörü Prof. Dr. Selçuk Esenbel, bu tarihsel bağları gün yüzüne çıkarmak adına önemli bir etkinlik organize etti.
İlginç Olaylar ve Tarihsel Bağlam
Türk-Japon diplomatik ilişkilerinin 100. yılı anısına, Japon Araştırmaları Derneği, Boğaziçi Üniversitesi Asya Çalışmaları Merkezi ve Japon Sanat Merkezi işbirliğiyle hazırlanan “Ayyıldız ve Güneş” sergisi, Atatürk Kültür Merkezi’nde ziyaretçilere açıldı. Sergi, 1873 yılındaki Osmanlı döneminden başlayarak, bir gazete tasarımıyla yüzyıl boyunca yaşanan tüm olayların fotoğrafları, resimleri ve bilgileriyle zenginleştirildi. Küçükyalçın, “Ziyaretçiler belki de daha önce hiç duymadıkları, görmedikleri olaylara şahit olacaklar” diyerek serginin önemine vurgu yaptı. “İkili ilişkilerin tarihi, geç Osmanlı ve erken Meiji dönemlerine kadar uzanıyor. Bu sergi, bu arka plan üzerine inşa edilerek 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla başlayan yüzyıllık döneme odaklanıyor. Bu dönemde de oldukça ilginç olaylar yaşandı” dedi.
Önemli Bağlantılar ve Fedakarlıklar
Prof. Dr. Selçuk Esenbel, “Modern dünya tarihinin inişli çıkışlı ve engebeli dönüşümleri içinde, kendine özgü ilginç boyutlarıyla oluşan bir Türk-Japon dostluğu bulunmaktadır” diyerek, bu ilişkinin köklü temellere dayandığını ifade etti. “Bu bir fantezi değil, gerçekçi bir temel üzerine inşa edilmiş bir dostluktur. Sergimiz 24 Kasım’da sona ermiyor. İzmir’de Ahmet Adnan Saygun Sanat Galerisi’nde 30 Kasım ve 15 Aralık tarihleri arasında, ardından da Ankara’da Türk Japon Vakfı’nda 21 Aralık – 2 Ocak tarihleri arasında sergilenecek” şeklinde ekledi.
Hayali Gazeteden Önemli Olaylar
Sergi, Türk-Japon ilişkilerinde meydana gelen önemli olayları, bu ilişkilere katkıda bulunmuş kişileri ve kilometre taşlarını, “Ayyıldız ve Güneş” adındaki hayali bir gazetenin haberleri şeklinde sunuyor. İşte sergide yer alan bazı önemli olaylar:
- 1985 yılında, İran-Irak savaşı sırasında, Turgut Özal döneminde Japon vatandaşlarının Tahran’dan THY tarafından tahliye edilmesi olayı.
- Kaman-Kalehöyük’te yıllardır yapılan kazılar ve burada kurulan Anadolu Arkeolojisi Enstitüsü ile müzesi; bu köylerden yetişen çocuklar arkeolog oldu.
- Shiwazaki’de bir Türk kültür köyü kuruldu; 1996 yılında Japonya’da, 40 milyon dolarlık bir yatırımla Türk kültürünün tanıtılacağı bir kasaba inşa edildi.
- Kushimoto’da, Ertuğrul batığına yönelik sualtı arkeolojik dalış araştırmaları gerçekleştiriliyor.
- 1929 yılında Bursa’da Türk-Japon İpek dokuma fabrikası açılması.
- 1891 yılında Mekteb-i Harbiye’de Japonca derslerinin verilmeye başlanması.
