Uluslararası Uzay İstasyonu (UUİ – ISS), içsel sorunlarının yanı sıra dış kaynaklı tehditlerle de mücadele etmek zorunda kalmaktadır. Yaşlanmakta olan bu istasyon, son olarak uzay çöplerinden kaçınmak için gerçekleştirdiği manevranın üzerinden bir hafta geçmeden, yörüngesindeki yeni bir uzay çöpü tehlikesiyle karşılaştı ve bir kez daha yakıt kullanarak manevra yapmak zorunda kaldı.
NASA, Rusya’nın Progress 89 uzay aracının, istasyonu yörüngedeki bir hurda parçasından uzaklaştırmak için 25 Kasım Pazartesi günü üç buçuk dakika süreyle iticilerini ateşlediğini bildirdi. Bu manevra sayesinde, istasyonun yörüngesi yaklaşık 500 metre yükseltilmiş oldu. İlginç bir şekilde, Progress 89 uzay aracı, sadece 19 Kasım tarihinde başka bir uzay çöpünden kaçınmak için iticilerini beş buçuk dakika boyunca ateşlemişti. O sırada yapılan manevra, UUİ’nin 2015 yılında parçalanan işlevsiz bir meteoroloji uydusunun kalıntılarından kaçınmasına yönelikti.
Çarpma olasılığının arkasındaki fiziksel etkiler, muazzam hasarlara yol açabilecek aşırı yüksek hızda hareket eden küçük cisimlerden oluşan uzay çöplerini UUİ için ciddi bir risk haline getiriyor. Üstelik, istasyonun bulunduğu Alçak Dünya Yörüngesi giderek daha kalabalık bir hale geliyor. Yörüngedeki uzay çöpleriyle ilgili endişeler artarken, mevcut durumda uygulanabilir pek fazla uzay çöpü çözümü mevcut değil.
Elon Musk her ne kadar farklı bir bakış açısına sahip olsa da, uzay çöplerinin artışı ve daha fazla uydu fırlatılması, çarpışma riskini giderek artırmaktadır. Böyle bir çarpışma durumu, çok daha fazla sayıda uzay çöpünün etrafa yayılmasına ve zincirleme çarpışmaların gerçekleşmesine yol açabilir. “Kessler Sendromu” olarak adlandırılan bu felaket senaryosu, giderek daha büyük bir tehdit haline geliyor ve Dünya’nın yörüngesinde güvenli bir şekilde çalışmayı zorlaştırıyor. Ayrıca, yaşanabilecek bir felaket durumunda, uzaya ve yörüngeye on yıllarca yeni bir uydu göndermenin mümkün olmayacağı karanlık bir geleceği de beraberinde getiriyor.
NASA ve ortakları, potansiyel enkaz tehdidi oluşturan nesnelerin yollarını tespit etmek ve tahmin etmek amacıyla sürekli bir izleme sistemi kullanıyor. ESA (Avrupa Uzay Ajansı) ve ABD Savunma Bakanlığı gibi kurumlar, kaçınma manevralarının ne zaman gerekli olabileceğini belirlemede veri sağlamaktadır. Ancak bu reaktif yaklaşımlar, Alçak Dünya Yörüngesi’ndeki her hareketin hatasız bir şekilde takip edilmesini zorunlu kılıyor. Bu nedenle, daha proaktif önlemlere ihtiyaç duyulmaktadır.
- Uzay çöplerini azaltmaya yönelik öneriler arasında, işlevsiz uyduların yörüngeden çıkarılması,
- Daha sıkı fırlatma ve devre dışı bırakma düzenlemelerinin uygulanması,
- Ve çöpleri aktif olarak kaldırmak için yeni teknolojilerin geliştirilmesi yer alıyor.
Bu çabaların başarılı olabilmesi için uluslararası işbirliğinin önemi büyük. Uzayda güvenli bir gelecek için, ülkelerin ve kuruluşların ortak hareket etmesi gerekmektedir.
