Uluslararası Uzay İstasyonu’nun Emeklilik Sürecine Yaklaşırken Karşılaşılan Zorluklar
1998 yılından bu yana Dünya’nın yaklaşık 400 kilometre üzerindeki yörüngede aktif olarak görev yapan Uluslararası Uzay İstasyonu (UUİ – ISS), zamanla eskiyen donanımları ve artan teknik sorunlar nedeniyle emeklilik planları gündeme gelmeye başladı. NASA’nın Havacılık Güvenlik Danışma Paneli (ASAP) tarafından düzenlenen son toplantıda, istasyonun mevcut durumu ve gelecekteki riskleri detaylı şekilde ele alındı. Uzun yıllar boyunca faaliyet gösteren UUİ’nin bakım ve güvenlik altyapısında kritik sorunlar yaşadığı açıklandı.
Özellikle, Rusya’ya ait Zvezda modülünde tespit edilen hava sızıntısı, istasyonun en ciddi teknik sorunlarından biri olarak öne çıktı. İlk olarak 2019 yılında fark edilen bu sızıntı, başlangıçta günde yaklaşık yarım kilogram hava kaybına neden olurken, 2024 itibarıyla bu miktar bir kilograma yükseldi. Bu gelişmeler, sızıntının kaynağını belirlemeyi güçleştirirken, NASA ve Rusya Uzay Ajansı (Roscosmos) arasındaki iş birliğiyle sorunun çözümüne yönelik çeşitli çalışmalar sürdürülüyor. Astronotlar, sorunu kontrol altına almak amacıyla geçici önlemler alsa da, kalıcı ve etkili çözüm henüz bulunamadı.
Yörüngeden Güvenli Çıkış ve Acil Durum Planları
İstasyonun kontrollü bir şekilde yörüngeden çıkarılması için NASA’nın 2030 yılına kadar planladığı adımlar mevcut olsa da, acil bir durumda nasıl tahliye edileceğine dair net bir strateji henüz geliştirilmedi. Ani teknik arızalar veya güvenlik tehditleri halinde, istasyonun kontrolsüz bir şekilde Dünya’ya düşme riski bulunuyor. Bu riskleri minimize etmek adına NASA’nın güvenlik uzmanları, potansiyel enkaz riskine karşı önleyici tedbirlerin alınması gerektiğini vurguluyorlar.
Panel üyeleri tarafından önerilen ve üzerinde çalışmalar devam eden “ABD Yörüngeden Çıkış Aracı” isimli yeni mekanizma, istasyonun kontrollü ve güvenli bir şekilde yörüngeden çıkarılmasını sağlayabilir. Bu sistem sayesinde, olası acil durumlarda istasyonun Dünya’ya düşme riski en aza indirilecek ve hem astronotların hem de yüzeydeki insanların güvenliği artırılacaktır.
Yaşam Destek Sistemleri ve Bütçe Kısıtlamaları
UUİ’deki yaşam destek sistemlerinin sürdürülebilirliği, yeni nesil yedek parça eksiklikleri nedeniyle ciddi anlamda tehdit altında. Kargo teslimatlarının gecikmesi, astronotların ihtiyaç duyduğu malzemelerin zamanında ulaşmasını engelliyor. Ayrıca, bütçe kısıtlamaları ve finansal sorunlar, istasyonun bakım ve yenileme çalışmalarını olumsuz etkiliyor. NASA’nın Havacılık Güvenlik Danışma Paneli üyesi Rich Williams, bu durumun, istasyonun güvenli bir şekilde emekliye ayrılması için yeterli finansal kaynakların ayrılmasının kritik önemde olduğunu belirtiyor.
Son raporlara göre, UUİ artık görev süresinin en riskli dönemlerinden birini yaşıyor ve bu nedenle özellikle acil durum planlarının detaylandırılması büyük önem taşıyor. Kontrollü yörüngeden çıkış ve güvenlik önlemlerinin güçlendirilmesi, hem astronotların hem de Dünya yüzeyindeki insanların güvenliği açısından hayati önem taşıyor. Gelecek yıllarda, istasyonun aşamalı olarak görevden alınması ve güvenle yörüngeden çıkarılması, uzay araştırmaları ve insanlı uzay yolculuklarının sürdürülebilirliği açısından kritik bir süreç olacak. Bu süreçte alınacak önlemler, yalnızca teknolojik değil aynı zamanda finansal ve stratejik planlamayı da içermeli ve tüm uluslararası paydaşların ortak hareket etmesini gerektiriyor.
