Io: Jüpiter’in Volkanik Uydusu
Jüpiter’in en büyük uydularından biri olan Io, Güneş Sistemi’nde volkanik olarak en aktif yerlerden biri olma özelliği ile dikkat çekmektedir. Bu özelliği, otuz yıldan kısa bir süre içerisinde yepyeni bir volkanın ortaya çıkmış olmasıyla bir kez daha doğrulanmıştır.
Io, en son 1990’ların sonlarında NASA’nın Galileo görevi tarafından detaylı bir şekilde gözlemlenmiş ve incelenmiştir. Şu anda Jüpiter’i inceleyen NASA’nın Juno aracı, son birkaç ay içerisinde Io’nun yakınından geçme fırsatını elde etmiştir. Bu uzay aracı, JunoCam ve kızılötesi sensörlerini kullanarak uydunun birçok fotoğrafını çekmiştir.
Bilim insanları, bu iki görev arasında elde edilen görüntüleri karşılaştırarak, 1997 yılından bu yana yeni bir volkanın oluştuğunu keşfetmişlerdir. Io’da yüzlerce aktif volkan bulunmaktadır ve en son ortaya çıkan volkan, Io’nun ekvatorunun hemen güneyinde konumlanmaktadır. Juno’nun görüntüleri, 32.400 kilometrekarelik bir alanı kaplayan yeni lav akıntıları ve volkanik birikintileri ortaya koymaktadır.
Juno, 2023 ile 2024 yılları arasında Io’nun yakınından üç kez geçiş yapmıştır. Bu geçişler sırasında, uydunun yaklaşık 20 yakın çekim renkli görüntüsü kaydedilmiştir. Bu çekimlerde, uyduda son 27 yılda meydana gelen birçok değişiklik gözlemlenmiştir. Belki de şaşırtıcı olmayan bir şekilde, uydunun yüzeyinde yeni lav akıntıları ve daha fazla yüzey birikintisi ortaya çıkmıştır.
Aktif volkanlardan gelen dokuz püskürme, Io’nun yüzeyinde yayılım göstermektedir. Yeni volkan, 1997 yılında mevcut olan ve Kanehekili adı verilen başka bir volkanik özelliğin doğusunda yer almaktadır. Ancak, yeni volkanın ismi henüz açıklanmamıştır.
Bulgular, bu hafta Berlin’de düzenlenen Europlanet Bilim Kongresi’nde (EPSC) bilim dünyasına sunulmuştur.
