Giriş
Günümüzde yaşamış ve köy enstitüsü kökenli birçok öğretmen, yazar, şair, sanatçı ve akademisyenin yaşam öykülerinde adeta Prometheus’un ateşi çalmasına benzer bir ruhu görmek mümkündür. 1940’ların büyük savaş koşulları ve toplumsal mücadeleleri sırasında, eğitimsizlik, yoksulluk, hastalıklar ve açlıkla savaşı göğüsleyen bu büyük insanlar, kendi bölgelerindeki Köy Enstitüleri’ne kazandırılan öğrencilerle birlikte, acı, özveri ve kahramanlık dolu hayatlar sürdürmüşlerdir.
Özellikle kız çocuklarının yaşamındaki zorluklar ve yaşanan çileler, bu öykülerin en önemli parçalarını oluşturur. Bu yaşamlar, kahramanlıkların ve direnişlerin de unutulmadığı, her birinin içinde farklı hikâyeler saklar.
Remziye Alişan Kaygusuz: Eğitmen Kızının Hikayesi
Remziye Alişan Kaygusuz, Rize-Fındıklı’ya bağlı Hara köyünden gelen, eğitim aşkıyla dolu genç bir kızdır. O, köydeki yoksulluk ve zorluklara rağmen eğitim hayatını sürdürmüş ve büyük bir azimle öğretmen olmuştur. 2024 ekim ayında yayımlanacak olan “Mapatule’yi Tutmak” adlı eseriyle, bu yaşam öyküsünü detaylarıyla anlatmayı amaçlamaktadır. O’nun yaşamını, kızı Nesrin Kaygusuz Kalaycıoğlu’nun ses kayıtları ve notlara dayanarak yazıya döken Pınar Ekinci, bu değerli eseri okuyuculara sunmuştur. Kitap, 332 sayfa olup birçok fotoğraf ve Cengiz Cengiz’in resim ve çizimlerle desteklenmiştir. Dr. Niyazi Altunya, önsözünde Remziye’nin doğuştan gelen eğitimci kimliğine vurgu yapar.
Çocukluk ve İlk Eğitim Yılları
Remziye Kaygusuz’un hayatının ilk bölümü, doğduğu ve büyüdüğü baba evinin mimarisinden, köydeki üretim ve toplumsal yaşamın detaylarına kadar geniş bir yelpazede anlatılır. Babası Niyazi Bey, eğitmen kimliğiyle öne çıkar. Bu bölümde, çocukluk ve aile yaşamına dair önemli ayrıntılar yer alır.
Okul Yılları ve Zorlu Yolculuk
İkinci bölümde, okul yıllarındaki çeşitli zorluklar ve tatlı-sert anılar anlatılır. İlginç bir olay ise, Remziye’nin “Mapatule” adı verilen, kül renginde ve serçeden küçük, hareketli bir kuşu yakalamasıyla başlar. Bu olay, onun kararlılığını ve gelişen kişiliğini simgeler. Ailesiyle birlikte 30 km yürüyerek Pazar’dan vapurla Beşikdüzü’ne ulaşır ve enstitüye kaydolur. Burada, köy enstitülerinin eğitim sistemi ve yaşamı detaylı şekilde anlatılır.
Enstitü ve Öğretmenlik Serüveni
Beşikdüzü’ndeki ilk eğitimini tamamladıktan sonra, Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü sınavlarına girer. Burada eğitimi devam ederken, enstitülerin kapatılmasıyla nakledildiği Ankara Yüksek Kız Teknik Öğretmen Okulu’nda eğitimine devam eder. Veremle mücadelesini kazanır ve okulunu başarıyla tamamlar. Kastamonu Göl Köy Enstitüsü’ne atanır ve burada bir yıl öğretmenlik yapar. Bu dönemde, hem öğretmenlik hem de ailesiyle olan ilişkileri ön plana çıkar.
Çocuklar ve Öğretmenlik Anıları
Remziye’nin öğretmenliği, yalnızca ders anlatmakla sınırlı kalmaz; o, aynı zamanda öğrencileri için bir anne, arkadaş ve koruyucu olur. Yetiştirme Yurdu’nda çalışırken, görme engelli öğrencilerle kurduğu bağ ve onların hayatında yaptığı farklar anlatılır. Bu bölüm, onun özverili ve sevgi dolu öğretmen kişiliğine ışık tutar.
Rasmi Evlilik ve Meslek Hayatı
Beşinci bölümde, eşi Rasim Kaygusuz’un geliştirdiği “Oyunla Okuma Metodu” ve Cin Ali serisiyle okul yaşamına yaptığı katkılar anlatılır. Çiftin birlikte geçirdiği yıllar, meslek aşkı ve toplumsal dayanışma örnekleriyle doludur. 1988’de Rasim Kaygusuz’un vefatıyla, Remziye’nin hayatında yeni bir sayfa açılır.
Emeklilik ve Son Yıllar
Emeklilik sonrası, Karadeniz kıyılarında aile işletmesi olan pansiyonuyla yeni bir yaşam tarzı benimser. Bu dönem, onun kişiliğinin Akdeniz kıyılarında şekillendiği ve olgunlaştığı yıllardır. 2017’de, 90 yaşında Ankara’da hayata veda eder.
Sonuç ve Değerler
Remziye Alişan Kaygusuz’un yaşamı, köy enstitülerinin ve eğitimde özverinin simgesi olarak, genç nesillere ilham kaynağı olmaya devam eder. Onun hikayesi, eğitim aşkı, dayanışma ve sevginin en güzel örnekleriyle doludur. Bu değerli yaşam öyküsünü daha yakından tanımak isteyenler, Cin Ali Vakfı’nın internet mağazasındaki kitaba ulaşabilirler.
